عوامل سیاسی موجب بالا رفتن بهای نفت شده اند و افزایش قیمت بنوبه خود در رشد اقتصادی و بنا بر این ، در قلمرو سیاسی نقش تعیین کننده پیدا کرده است :

انقلاب اسلامی : اطلاعات مربوط به این فصل را در دو قسمت از نظر خوانندگان می گذرانیم: در قسمت اول اثر افزایش بهای نفت را بر رشد اقتصاد جهانی - در حقیقت، اقتصاد غرب - و در قسمت دوم ، خبرهای نفت ایران :

اثر بالا رفتن قیمت نفت بر رشد اقتصادی و بر مبارزات انتخاباتی امریکا :

● در 23 اوت ، بهای نفت پس رسیدن به بشکه ای 49 دلار، شروع به پائین ﺁمدن کرد. در 24 اوت، قیمت نفت بشکه ای 46 دلار شد. اتحادیه اروپا، رشد سال 2004 را 7/1 درصد برﺁورد کرده است. اما بر اینست که اگر بهای نفت بالای 35 دلار بماند، رشد اقتصادی در سال 2005 ، به خطر خواهد افتاد. در این باره، لوموند (23 اوت ) این توضیح را انتشار داده است :

* در بهار 2004، رئیس جدید اقتصاد صندوق بین المللی پول ، راگوران راجان ، گفته بود : چشم انداز رشد اقتصادی در سال 2004 ، امید بخش ترین چشم انداز در 10 سال اخیر است. در سپتامبر 2003 ، میزان رشد سال 2004، 6/4 پیش بینی شده بود. در بهار، قیمت نفت، هر بشکه ، 36 دلار در نیویورک و برنت در لندن بشکه ای 33 دلار بود. 4 ماه بعد ، بهای هر بشکه نفت ، در بورس نیویورک دارد 50 دلار می شود . در بورس لندن، هر بشکه نفت 44 دلار شده است. در نتیجه ، در 20 اوت، رئیس صندوق ، رودریگو راتو، ابراز وحشت نکرد. او گفت : ولو عوامل در جهت بدتر شدن تحول کنند رشد اقتصاد جهان، بطور عمومی، 6/4 درصد در سال جاری می شود .

* نفت یکی از این عوامل است . همه چیز در جهت بالا بردن قیمت ﺁن عمل می کنند. نخست رشد اقتصادی که موجب بیشتر شدن مصرف انرژی در جهان می شود : چین که وارداتش از ژانویه تا ژوئیه 2004، 40 درصد افزایش یافته است ( رشد سال جاری 11 درصد ). این افزایش شدید تقاضا همزمان است با عدم اطیمنانهای ژئوپلیتیک که ترس از قطع جریان نفت را برانگیخته اند. با توجه به اینکه کشورهای نفت خیز با تمام ظرفیتهای خود تولید می کنند، قطع جریان نفت در هر کشور، بلادرنگ بهای نفت را بالا می برد. به قول صادق بوسنا، وزیر سابق نفت الجزایر، ظرفیت تولید روزانه نفت جهان 82 تا 83 میلیون بشکه است. تقاضا نیز در همین حدود است. بنا بر این کافی است حادثه ای روی دهد و عرضه نفت کمتر از تقاضا شود .

* در نتیجه، در برابر هر خبر، بهای نفت واکنش نشان می دهد . رفراندوم ونزوئلا بسود شاوز شد، قیمت نفت پائین ﺁمد ، در نجف ، زد و خورد شد ، قیمت نفت بالا رفت . این پائین و بالا رفتن را بازار شدید تر نیز می کند : نفت را ، به سلف، ارزان خریدن برای فروش ﺁن در گرانی . تفاوت قیمت بین 8 تا 10 دلار در هر بشکه است. نتیجه اینست که بهای نفت خام در طول 12 ماه اخیر ، 57 درصد و در از ژوئن به این طرف، 15 درصد افزایش یافته است.

* با وجود این ، خوش بینی رئیس کل صندوق بی محل نیست. جمهور اقتصاددانان نیز بر این نظرند که افزایش بهای نفت ، به رشد اقتصاد در سال 2004، صدمه وارد نمی کند. یک اقتصاد دان اروپائی می گوید : نفت بشکه ای 44 دلار می تواند رشد را کند و ترمز کند اما متوقف نمی کند. بنا بر تحقیق مشترکی که ﺁژانس بین المللی انرژی اتمی و صندوق بین المللی چول و اتحادیه اقتصادی اروپا انجام داده اند ، هر 10 دلار که به بهای نفت افزوده شود، 5/0 درصد از رشد اقتصادی می کاهد. اما مسئولان اقتصادی و سیاسی این ارزیابی را قبول ندارند.

* ژوﺁکین ﺁلمونیا، کمیسر اروپا در امور اقتصادی و مالی ، فرض کند شدن رشد اقتصاد اروپا را رد کرد و گفت : در سال جاری، رشد اقتصاد اروپا 7/1 درصد خواهد شد. شرویدر صدر اعظم ﺁلمان نیز گفت : بالا رفتن بهای نفت دغدغه ﺁور است اما اثر منفی بر رشد اقتصادی نمی گذارد. اما حکومت فرانسه رشد اقتصاد امسال را 3/2 تا 5/2 درصد پیش بینی می کند . ضربه پذیری فرانسه ، به یمن استقلال بیشترش از لحاظ انرژی و قیمت بالای اورو، کمتر است.

* بنا بر بر ﺁورد مؤسسه مطالعات اقتصادی ، افزایش بهای هر بشکه نفت بمیزان 5 دلار ، 2/0 درصد از رشد اقتصادی می کاهد .

* بطور رسمی ، این تنها امریکا است که بالا رفتن قیمت نفت، موجب کاهش میزان رشد اقتصادیش شده است. قرار بود رشد اقتصاد این کشور، در سال جاری، 3 درصد بشود. اما در 6 ماه اخیر، کمتر از میزان منتظر شده است. جون اسنو، وزیر خزانه داری افزایش قیمت نفت را " مالیات بر اقتصاد " می خواند و بر ﺁنست که قدرت خرید خانواده ها را کاهش می دهد. ﺁلن گریس پان، رئیس رزرو فدرال ، میگوید : سطح قیمتهای نفت " سایه اصلی " است که بر منظره اقتصاد امریکا افتاده است. امریکا مصرف کننده اول نفت در جهان است و بالا رفتن قیمت نفت بشتر از همه بر اقتصاد این کشور اثر گذاشته است.

* گرانی نفت سبب کاهش تقاضای ﺁن نمی شود. به احتمال قوی در سال 2005 نیز تقاضا بالا خواهد بود. بنا بر این ، اگر عرضه نفت کاهش پذیرد، قیمت نفت بازهم بیشتر خواهد شد. در کشورهای خلیج فارس و ونزوئلا ، رانت نفت موجب توسعه تجهیزات بهره برداری نگشته است. مدت 30 سال است که ظرفیت تولید نفت اوپک افزایش پیدا نکرده است. قرار است وزیران نفت اوپک در 14 و 15 سپتامبر در وین اجتماع کنند و ببینند ﺁیا می توانند از اندک ظرفیت باقی مانده خود استفاده کنند و میزان عرضه نفت را بالا ببرند یا خیر. انقلاب اسلامی : هنوز بهای نفت نیمی از بهائی را که در دوران مرجع انقلاب بدست ﺁورد، پیدا نکرده است. غرب نفت را به قیمت ناچیز می برد و رکود اقتصادی را وسیله شانتاژ کرده است. حال ﺁنکه دلیلی وجود ندارد که الف - از نفت متعلق به کشورهای ما، دولتهای غرب، 60 درصد مالیات بگیرند. ب - ما به ازای بردن تقریباً مجانی نفت این باشد که کشورهای ما گرفتار استبدادهای فاسد بمانند و رابطه ای میان گرفتن نفت از ما ، با در اختیار گذاشتن اسباب رشد، نباشد. ج - دلیل رشد نکردن کشورهای نفت خیز همین که تأسیسات نفتی اغلب فرسوده اند. با وجود این ، چرا باید نفت را غرب ببرد و هزینه توسعه تأسیسات نفت را برای تولید بیشتر نفت، کشورهای نفت خیز از سهم ناچیزی از ارزشی بپردازند که نفت
در اقتصادها ایجاد می کند.
● اما اثر گران شدن نفت بر اقتصاد امریکا، با اثر سیاسی همراه است : در حال حاضر، دو انتقاد از بوش، بعنوان نامزد ریاست جمهوری، می شود :

* او به فکر استقلال نسبی امریکا از لحاظ انرژی نبوده است. در نتیجه وابستگی امریکا بیشتر شده است .

* لشگر کشی او به عراق ، وضعیت عرضه نفت را وخیم گردانده و به جای ﺁنکه با عرضه بیشتر نفت عراق، بهای نفت ارزان شود، گران شده است. به یاد داریم که میکائیل لودین نوشته بود نفت بشکه ای 60 دلار یعنی شکست بوش. بنا بر این ، امید بوش اینست که الف - در سپتامبر، اوپک عرضه نفت را باز هم بیشتر کند . ب - وضعیت عراق بدانحد تثبیت بگردد که نفت عراق بسوی غرب جریان پیدا کند .

ماده 3 برنامه چهارم حذف شد و وزارت نفت در دست مافیاها ماند - عطش مافیاها به پول و محدودیت ظرفیت تولید :


● در نخستين روز آغاز كار بررسي لايحه برنامه چهارم توسعه، ماده ۳ برنامه چهارم در مورد بهره مالكانه شركت ملي نفت ايران حذف شد.
● اعلمی ، " نماينده " تبريز عملكرد وزارت نفت در اين سالها را غيرقانوني دانست و خطاب به زنگنه گفت: وزارت نفت به يك امپراتوري در دل دولت تبديل شده است .
●در 27 مرداد ، مدير دفتر اقتصاد كلان سازمان مديريت و برنامه ريزي گفته است :‌ميزان درآمدهاي نفتي طي چهارماه اول سال، 50 درصد بيشتر از ميزان پيش‌بيني شده در بودجه سال 83 بوده است.
● جمشيد پژويان، عضو هيات علمي دانشگاه علامه طباطبايي، در گفت وگو با خبرگزاري فارس گفته است : افزايش درآمدهاي نفتي طي چند سال اخير طي دهه‌هاي گذشته كمتر سابقه داشته اما علي رغم اين افزايش درآمد، هيچ توفيقي در بهبود شرايط اقتصادي حاصل نشده است.
مطمئنا اگر شرايط و بسترهاي اقتصادي همراه با همين مديران باقي بماند افزايش بيش از اين در درآمدهاي نفتي هم نمي‌تواند مشكلات ما را حل كند. با توجه به افزايش درآمدهاي نفتي طي سالهاي اخير، براحتي مي توانستيم با يك برنامه ريزي درست، موتور محرك اقتصاد كشور را به تحرك بيشتر وادار كنيم اما به دليل ضعفهاي ياد شده اين مسئله محقق نشد.
تنها ارمغان افزايش درآمدهاي نفتي طي سالهاي گذشته بالا رفتن حجم نقدينگي و در نتيجه تورم بوده است.
در خصوص اظهار نظر مسئولان مبني بر كاهش نرخ رشد نقدينگي به 20درصد تا پايان سال جاري ، او گفته است : با توجه به تجربه گذشته و شواهد موجود اين امر محقق نخواهد شد. كاري كه تاكنون دولت در مقابله با كسري بودجه انجام داده يكي از عوامل و دلايل مهمي است كه تحقق هدف فوق را غيرممكن مي كند. مطمئنا امسال رشد نقدينگي از سال گذشته بيشتر خواهد شد.
● در 1 شهریور ، سيد مهدي ميرمعزي، مدير عامل شركت ملي نفت ايران اعلام كرد: در 5 ماه گذشته، ظرفيت توليد نفت ايران صدهزار بشكه افزايش يافته است.ظرفيت توليد نفت تا پايان سال جاري به 4 ميليون و سيصد هزار بشكه در روز خواهد رسيد. ظرفيت كنوني نفت در كشور حدود 4 ميليون و 100 هزار بشكه است. ايران در حال حاضر با بيشترين ظرفيت به توليد نفت ادامه مي‌دهد.

● اما گلف دیلی نیوز بر ﺁورد می کند که برای افزودن 5/1 میلیون بشکه نفت به تولید نفت ایران ، ظرف 6 سال، 50 میلیارد دلار سرمایه گذاری لازم است .
انقلاب اسلامی : اطلاعات موجود در مطالعه ژاله وفا پیرامون نفت عراق ، اطلاع خواننده را از نقش نفت کاملتر می کند :