ﺁیا موقعیت ایران در عراق قوی است و یا زمینه سازی برای " اکتبر سورپرایز " است ؟ :

نکات عمده نوشته نیویورک تایمز (2 ژوئیه 2004) در باب " موقعیت قوی ایران در عراق "، اینها هستند :
* مقامات غربی و عراقی بر این نظر هستند که با توجه به بلبشوئی که اشغال عراق پدید ﺁورده است و با توجه به این امر که مهار امریکا بر اداره عراق از دست می رود ، ایران بهترین موقعیت را بعد از دهها سال ، برای برقرار کردن نفوذ سیاسی خود در عراق پیدا می کند.
دولت ایران برای تقویت نفوذ خود در ایران ، به گروههای شیعه پول می دهد و عراق را از مأموران اطلاعاتی خود پر می کند .
مرز مشترک ایران و عراق حدود 1400 کیلومتر است و باز تر ﺁنست که در زمان صدام بود. زائران ایرانی برای زیارت شهرهای مذهبی وارد عراق می شوند. در میان ﺁنها، مأموران ایران نیز هستند.

* مقامات امریکائی بر این قولند که ایران با روابط نزدیک با با نفوذ ترین روحانیان نجف، از جمله با ﺁیة الله سیستانی دارد. با مقتدی صدر نیز رابطه دارد. این مقامات احتمال می دهند ایران به جنبش صدر پول می دهد.
شیعه در هر دو کشور ایران و عراق اکثریت دارد. عراقیها میان وفاداری به دین و کشور در مانده اند . از این رو معلوم نیست میزان نفوذ ایران در عراق چه می تواند بشود. بعضی بر این نظر هستند که ایران مرکز شیعه دنیا است وبهمان نسبت که زمان انتخابات در عراق نزدیک میشود، نفوذ ایران قوت می گیرد.

* از دید ایران، بهترین دولت در عراق، دولتی است که اکثریت شیعه اداره اش کنند و به اندازه کافی باثبات باشد تا که ایران را بی ثبات نکند.

* امریکا با ساقط کردن رژیم صدام حسین ، میدان رقابت میان شیعه و سنی در منطقه باز شده است. از دید سیاستگذاران امریکا، یکی از بزرگ ترین ترسها ، یک دولت شیعه ضعیف و تحت نفوذ ایران بوده است. از این رو ، در جنگ 1991، امریکا از عصیان شیعه ها حمایت نکرد.
کاخ سفید امیدوار است با حکومت علاوی که سکولار فکر است این عراق باشد که بتواند در تحول ایران اثر بگذارد.
از زمان تصرف افغانستان و عراق، ایران احساس می کند که در محاصره امریکا و یا دوستان امریکا است. بعضی کارشناسان بر این نظرند که توقیف زورقهای انگلیسی بدین قصد بوده است که امریکا و انگلیس بفهماند که ایران در منطقه منافع دارد و این منافع باید محترم شمرده شوند.

* اما بسیاری از عراقیها به ایران سوء ظن دارند که میخواهد احزاب و گروههای سیاسی را زیر نفوذ خویش در ﺁورد . سنجش افکاری که در ماه مه توسط حکومت برمر بعمل ﺁمد معلوم کرد محبوبترین چهره ها در عراق رهبران مذهبی هستند که با ایران روابط نزدیک دارند.
پرفسور ژوﺁن کل ، متخصص اسلام شیعه در دانشگاه میشیگان، براین نظر است که " بنظر روشن است که ایرانیها سعی می کنند دو طرف نان را کره بمالد " . احزاب شیعه راضیند که از دولت ایران مستقل هستند. با وجود این ایران تنها کشوری بوده است که در دوران تبعید، از ﺁنها حمایتهای مالی و غیر مالی کرده است. بنا بر این نباید از روابط استوار با ایران تعجب کرد . از طرف دیگر، در جنگ با ایران، نیم میلیون عراقی کشته شده اند. بنا بر این ، زخم روانی عمیق است. وقتی عراقی عادی از بمب گذاریها و قتلها صحبت می کند، بعد از امریکا و اسرائیل ، ایران را ، مقصر می خوانند.

* از جمله بخاطر این احساس است که احزاب شیعه که - مجلس اعلا و الدعوه مهمترینشان هستند - در دوره صدام به ایران پناهنده بودند، می گویند ما با ایران روابط مستقیم نداریم. اما مقامات عراقی و مقامات امریکائی میگویند از ایران پول میگیرند. یک مقام نظامی امریکا میگوید : دلار امریکائی از ایران به عراق ﺁورده و تحویل مجلس اعلا شده است. به این عنوان که برای پرداخت هزینه خودروها و تسهیلات پول را تعویض می کنند.
هومان حمودی ، یک مقام مجلس اعلا تأکید میکند که این مجلس با دولت ایران رابطه ندارد. با این دولت ، در مواضع، اختلاف دارد. این مجلس از منابع مختلف دربسیاری از کشورهای خاورمیانه ، کمک مالی دریافت می کند. این کمکها را اشخاص به ما می کنند . پول از طریق مرز ایران به ما رسانده می شود زیرا در عراق ، دستگاه معتبری که از طریق ﺁن پول دریافت کنیم ، هنوز وجود ندارد.
نظامیان امریکائی در جریان دستگیری دستیاران مقتدا صدر ، پولهائی که ایران به گروه داده بود، را کشف و توقیف کردند. اما مقامات امریکائی نمی دانند ایران در شورش طرفداران صدر نیز دخالت داشته است یا خیر؟
در ماه می که جنگ با قوای امریکا به نقطه شدت رسید، در مسجد بزرگ کوفه، ایرانیان و عربها با هم خون برای زخمی ها می دادند. استمداد به زبان فارسی، این ظن را بر انگیخت که جنگجویان ایرانی نیز در میان افراد جیش المهدی هستند.
صدر طرفدار ﺁیة الله روح الله خمینی است. دستیار صدر در مسجد کوفه گفت : صدر به خداوند و کشورهای اسلامی قول می دهد تا وقتی زنده است، بر خط خمینی استوار می ماند.
رهبر فکر صدر ﺁیة الله کاظم حائری ، مقیم قم است. او برای صدر پول می فرستد. با وجود این، حائری از شورش مسلحانه صدر حمایت نکرد. او بیانیه صادر کرد که این از اعمال حمایت نمی کند.
در اینجا، گزارش نویس اظهار نظر می کند که ﺁیة الله سید محمد باقر صدر ، روحانی متفکر که صدام او را اعدام کرد، روابط نزدیک با خمینی داشته است.

* در جنگ درنجف که سبب صدمه وارد شدن به ﺁرامگاه علی شد، صدر الدین کوبانچی که از رهبران مجلس اعلا است از دولت ایران انتقاد کرد که چرا برای جلوگیری از مقتدی صدر کاری نکرد.

* مقتدرترین روحانی نجف ﺁیة الله سیستانی است. او 73 سال دارد و در 20 سالگی به نجف رفته است. در سالهای 1990 دستگاه او شروع به دادن تقسیم پول به روحانیان قم کرد. ( مقصود گزارش نویس شهریه دادن به طلبان و روحانیان حوزه های دینی است ) این کار میان او ورهبران روحانی قم روابط نزدیک بوجود ﺁورد. هم از ایران برای او پول می رسد (وجوه شرعی که مقلدها به مرجع می دهند ) و هم او در ایران پول تقسیم می کند.
اما روابط ﺁیة الله سیستانی جنبه ایدئولوژیک ندارد. زیرا او با دخالت روحانیان در امور دولت مخالف است.
نزدیکان ﺁیة الله سیستانی میگویند قصد او اینست که نجف را به مرکز نیرومند شیعه بدل کند و بتواند با قم رقابت کند. قم در سالهای 1980 قوت گرفت زیرا بسیاری از روحانیان بر اثر فشارهای صدام ، نجف را ترک گفتند و به قم رفتند.

* در شمال عراق، سرتیپ جون باتیست فرمانده لشگر 1 زرهی میگوید : از زمانی که ما در اینجا مستقر هستیم، حضور و عمل مأموران ایران را امری مسلم می یابیم. او حاضر نشد وارد جزئیات شود. یک مقام نظامی دیگر نیز میگوید عوامل اطلاعاتی ایران در مناطق تحت اداره لشگر او، فعال هستند.

● در 6 ژوئیه ، در شرق بغداد، دو ایرانی توقیف شدند که در خودرو خود بمب حمل می کردند. معلوم نیست ﺁنها مأموران دوایر اطلاعاتی ایران بوده اند و یا داوطلبانه با گروههای عراقی همکاری می کرده اند. این دستگیری ، موجب شدت تنش میان امریکا و ایران بر سر ﺁینده عراق شده است :
انقلاب اسلامی : حضور و عمل عوامل رژیم در عراق ، دست ﺁویز امریکا برای تحمیل رژیم دست نشانده به عراق و مداخله در ایران است :

ایجاد بحران در رابطه با امریکا و عبور از بحران یا تعادل ضعفها؟ - اتم تنها دستمایه رژیم برای معامله با امریکا - حذف جنگ با ایران از فهرست اتهامات صدام یعنی ایران باید شرائط امریکا را بپذیرد:

در 6 ژوئیه دو ایرانی در حال حمل بمب در خودرو خویش، دستگیر شدند. این اول بار است که دو ایرانی به این جرم توقیف می شوند. استراتفور (6 ژوئیه ) بر اینست که اگر این دو خودسرانه دست به این کار نزده باشند، مأموریت ﺁنها حاکی از قصد ایران به فشار به امریکا و حکومت موقت عراق است. وزیر خارجه عراق، هوشیار زباری ، می گوید: همسایگان عراق - که او اسم نمی برد امامیفهماند که مقصودش ایران و سوریه هستند - تروریستهای عراقی را تغذیه مالی می کنند و تربیت می کنند. دستگیری این دو تن نیز ممکن است اتفاقی باشد و بسا نتیجه نفوذ امریکا در عوامل ایران است. بهر رو، با توقیف این دو تن و به استناد این توقیف، امریکا مصمم است ، در ﺁنچه به رابطه با ایران مربوط می شود، همه چیز را تغیر دهد.
روابط امریکا با ایران باز هم وخامت بار تر شده است. پرسش بجا اینست که بدانیم روابط رهبران شیعه عراق با ایران چگونه است. بنا بر ظاهر امر، ﺁیة الله سیستانی نمی خواهد با امریکائیها ببرد. مقتدا صدر هم امروز یک حرف می زند و فردا حرفی دیگر . بنا بر ظاهر، اختلاف قابل ملاحظه ای میان ایران و رهبران شیعه عراق پدید ﺁمده است.
از دید منافع امریکا، وضع موجود بهتر از ﺁنست که شیعه عراق متحد و با ایران یار و با امریکا و حکومت موقت مخالف باشند. با وجود این، گسترش ﺁشوب در جامعه شیعه مسائل جدی هم از نظر امنیت و هم از جهت تدوین و تصویب قانون اساسی برخوردار از مقبولیت عمومی دارد. معنای توسعه ﺁشوب اینست که در عراق، سنی و شیعه و کرد چند دسته شده اند و اداره جامعه ای متلاشی ، کاری ناشدنی است.
روشن است که سود امریکا در این نیست که روابطش با ایران همچنان به وخامت بگراید. اما مسئله اینجاست که مبنائی برای تفاهم بوجود نیامده است. توضیح اینکه ایران میخواهد بر عراق مسلط شود. امریکائیها نمیخواهند بگذارند ایران به این هدف برسد. از سوئی ایران باور نمی کند حکومت ﺁینده عراق نسبت به ایران بی زیان باشد و از سوی دیگر، امریکائیها نیز باور نمی کنند ایران به این قانع باشد که عراق خطری برای ایران نداشته باشد.
نتیجه اینست که امریکا چاره را در این می بیند به سراغ سیاست قدیمی خویش برود : ایجاد تعادل قوا میان عراق با ایران. اما ایجاد چنین تعادل قوائی ایجاب می کند مردم عراق یک ملت با یک دولت بگردند. اما اگر امریکا در پی این سیاست شود، تکلیف مبارزه با القاعده و جلوگیری از انتشار اسلحه اتمی چه می شود؟
انقلاب اسلامی : تعادل قوا که در حقیقت تعادل دو کشور در ضعف به ترتیبی است که از سلطه سلطه گر بدر نروند، یعنی باز سازی رژیم صدام اما دست نشانده. تا ﺁنحد دست نشانده که یارای بیرون رفتن از مهار را نداشته باشد. به سخن دیگر، در دو تعادل ضعف افزا باشد: یکی با ایران و دیگری با اسرائیل و امریکا، از ﺁن رو استراتفور می پرسد تکلیف مبارزه با تروریسم چه می شود که می داند چنین تعادلی محیط مناسب ساختن برای پرورش تروریست است.

● در 8 ژوئیه ، استراتفور " اخطار " شمعخانی ، " وزیر " دفاع را مایه تحلیل روابط ایران و امریکا کرده است :
وزیر دفاع ایران، علی شمعخانی، به امریکا و اسرائیل هشدار داد مبادا به فکر حمله به ایران بیفتند. وزیرد فاع تصدیق کرد که میان قوای کرد و ایران ، در نزدیکی مرز ترکیه، برخوردهائی روی داده اند. خرازی ، وزیر خارجه ایران امریکا را متهم کرد به اینکه میان عراق و همسایگانش تنش و برخورد بوجود می ﺁورد.
از 1991 ، از پایان جنگ خلیج فارس که قوای متفقین تحت فرماندهی ارتش امریکا ارتش صدام را در هم شکست، ایران خواستار سرنگون شدن رژیم صدام و تشکیل دولتی در عراق بوده است که نسبت به ایران ، دست کم بی طرف باشد. وقتی سنی های عراق دست به قیام مسلحانه زدند، ایران به امریکا ، معامله ای را پیشنهاد کرد : ایران منطقه شیعه نشین را ﺁرام نگاه می دارد و، در برابر، امریکا نیز اسباب استقرار حکومت موقتی را فراهم می ﺁورد که در اختیار شیعه باشد. امریکائیها پذیرفتند زیرا دستشان زیر سنگ بود. اما دو ماه بعد معامله را برهم زدند .
امریکائیها مشغول گفتگو با کردها و سنی ها بقصد استقرار امنیت شدند و فکر دولت موقتی را که در اختیار شیعه باشد، رها کردند. حکومت موقتی که در 28 ژوئیه تشکیل شد برای ایران یک کابوس است. در این حکومت، یک سنی رئیس جمهوری و یک بعثی (علاوی) نخست وزیر و یک کرد وزیر خارجه و یک ترکمن مسئول دوایر امنیتی است و به ایران و متحدان شیعه اش ، تنها معاون رئیس جمهوری و وزیر دارائی رسیده است.
این حکومت موقت است که باید قانون اساسی دائمی و دولت دائمی را تدارک کند. مرحله اول و مهم ﺁن انتخابات ماه ژانویه 2005 است. اینست که امریکا دلیلی برای معامله کردن با ایران نمی بیند. و ایران برای اینکه امریکا را به میز مذاکره بر سر عراق بکشاند، دست ﺁویز دیگری جز " برنامه اتمی " خود ندارد. اما این گزینش ابلهانه و این دست ﺁویز سخت ناکار ﺁمد است: ایران قصد ندارد سلاح اتمی تولید کند . زیرا ﺁگاه است که این عمل امریکا و اسرائیل را بی تفاوت نمی گذارد. به دلایل سیاسی، امریکا نمیتواند بگذارد اسرائیل به ایران حمله اتمی کند. بنا براین ، در صورت اقتضا، حمله به تأسیسات اتمی ایران با اسلحه غیر اتمی انجام خواهد شد.
اما وسیله ای که " برنامه اتمی " است دارد کاربرد خود را در رابطه با اروپا نیز از دست می دهد. خرازی به مجلس ایران گزارش کرد که گفتگوهای ایران با سه کشور فرانسه و ﺁلمان و انگلیس ، در ماه ژوئیه، از سر گرفته خواهد شد. مشکل ایران در اینست که بسیار دروغ گفته است و اینک سه کشور علاقه ای به تکرار گفتگوهای سابق ندارند. بنا بر این، گفتگوهای جدید بر فرض انجام ، حد اکثر، سطحی خواهند بود.
رهبران ایران گمان می کنند همه این مشکلها را میتوانند سامان بدهند. خوب میدانند که از خط قرمز نباید عبور کنند. با وجود این، دروغ گفتن در باره برنامه اتمی از سوئی و این واقعیت که با وجود گزارش کمیسیون 11 سپتامبر که سیا را بخاطر دادن اطلاعات دروغ به حکومت امریکا، سخت سرزنش کرده است، حکومت امریکا نمی تواند به استناد گزارش دوایر اطلاعاتی خود عمل کند. بنا براین ، چاره ای جز عمل کردن از طریق اسرائیل نمی ماند. اسرائیل نیز همه دلایل را برای اینکه امریکا را به بدترین کارها (جنگ) وادارد، دارد.

● در 6 ژوئیه، معاون وزارت خارجه امریکا در امر کنترل تسلیحات، در مجلس نمایندگان امریکا گفته است گفتگوهای سه کشور اروپائی با ایران بقصد واداشتن ایران به رها کردن برنامه اتمی خویش، بی نتیجه شدند. ناگزیر امریکا در تدارک مقدمات مجازات ایران از سوی شورای امنیت است. بدیهی است بعد از سپتامبر که شورای حکام ﺁژانس بین المللی انرژی اتمی تشکیل می شود.

● اما دادگاه قلابی که امریکا برای محاکمه صدام تشکیل داده است ، حمله به ایران را از فهرست اتهامات صدام، پاک کرد. ملاتاریا در پیروی از منطق صوری، مشغول صورت سازی است و بر ضد صدام کیفر خواست تهیه می کند. اما در واقع بیشتر از بوش و حکومت او اصرار دارد که این اتهام در فهرست قرار نگیرد. زیرا می باید بگوید چرا 8 سال جنگ را در سود امریکا و انگلیس و اسرائیل ادامه داده اند و چرا زمینه تجاوز عراق را فراهم ﺁورده اند ؟
جز این، دلیل دیگری نیز برای حذف این اتهام از فهرست وجود دارد : امانوئل لودت ، وکیل دادگستری فرانسوی و عضو کمیته دفاع از صدام (لوموند 7 ژوئیه ) می گوید: حذف حمله به ایران را از فهرست اتهامات دلیل دیگری بر این واقعیت است که تشکیل دهنده و اداره کننده دادگاه امریکا است . این اتهام حذف شده است زیرا همه ﺁنهائی که جنگ با ایران را تغذیه کرده اند نیز می باید محاکمه می شدند. از این رو، امریکا نمی خواهد جنگ با ایران در فهرست اتهامهای صدام قید شود. واشنگتن پست 11 ژوئیه خبر می دهد که حمید رضا
آصفی ، سخنگوی وزارت خارجه ایران گفته است : رئیس دادگاه صدام به زودی از ایران دیدن می کند تا در باره اتهامهائی که ایران به صدام و رژیم او وارد میداند، گفتگو کند. سالم چلبی ، برادر زاده احمد چلبی که مأمور محاکمه صدام شده است، باتفاق قاضیان دادگاه به ایران می روند.
روزنامه خاطر نشان می کند : با ﺁنکه ایران مخالف جنگ بود اما اینک با حکومت موقت خوب تا می کند و قرار است علاوی ، نخست وزیر عراق، نیز از ایران دیدن کند. دفتر علاوی توضیح میدهد که علاوی بنا دارد از کشورهای عربی همسایه دیدن کند. پس از ﺁن ممکن است به ایران و ترکیه نیز برود. اما هنوز معلوم نیست در چه تاریخ این سفر را انجام دهد.
امریکا ایران را متهم می کند مأموران اطلاعاتی خود را به عراق روانه کرده است تا حکومت موقت را متزلزل کند و ایران امریکا و اسرائیل را متهم می کند که مأموران اطلاعاتی خود را در شمال عراق و مرزهای غربی ایران ، بر ضد ایران ، بکار گماشته اند.
● معامله بر سر گروه رجوی نیز هنوز به جائی نرسیده است. شورای حکومتی تصمیم گرفت افراد این گروه تا ژانویه 2004 باید خاک عراق را ترک کنند. اما اینک نیمه ماه ژوئیه است و این گروه همچنان در قرارگاههای خود در خاک عراق هستند. چند نوبت نیز خبر معاوضه ﺁنها با افراد القاعده منتشر شد، واقعیت پیدا نکردند.
در عوض، کمیته تحقیق در باره کارکرد سیا در دوران پیش از ترورهای 11 سپتامبر، به این نتیجه رسیده است که رژیم صدام با القاعده رابطه نداشته است اما رژیم ملاتاریا با این سازمان رابطه می داشته است :