ایران و امریکا در عراق ؟- شیعه و سنی بسوی جنگ یا اتحاد ؟

انقلاب اسلامی : این فصل را در دو قسمت مطالعه می کنیم. در قسمت اول ، انتخابات عراق و رابطه ای را مطالعه می کنیم که از جمله میان امریکا و ایران برقرار کرده است و در قسمت دوم بعد از انتخابات عراق و احتمال فرو رفتن جامعه عراقی در جنگ و یا باز گشتنش به صلح را مطالعه می کنیم :

صدام صغیر و حکومت بوش بازنده انتخابات عراق بودند اما ﺁیا شیعه برنده شد؟ ﺁیا دولت عراق در مهار امریکا می ماند ؟ :

انقلاب اسلامی : انتشار نتایج انتخابات عراق با تأخیر بسیار ، گویای دقت ارزیابی شماره پیش این نشریه از این انتخابات است . در مجلس جدید ، هیچ گروهی اکثریت لازم را ندارد . چنین مجلسی چگونه بتواند حکومتی توانا به حل مسائل عراق امروز بر سر کار ﺁورد ؟

◄ لوموند ( 14 فوریه )، گزارشی در باره انتخابات عراق انتشار داده است. روزنامه های امریکائی نیز. اما لوموند به نکاتی نوجه کرده است که روزنامه های امریکائی نکرده اند :

* شکست علاوی که عراقیها او را " صدام صغیر" می خوانند بسی گویا است. چرا که او از تمامی امکانهای دولتی و تبلیغاتی برخوردار بود . مثل ریگ هم پول خرج می کرد . با وجود این ، 8/13 درصد رأی بیشتر نیاورد. غازی الیاور نیز 7/1 درصد و در مجموع دولیست 5/15 درصد رأی بدست ﺁورده اند. به سخن دیگر، عرب عراقی با امریکا و حضورش در عراق مخالف است.

* حکومت ترکیه نسبت به تقلبات انتخاباتی وسیع اعتراض می کند . بخصوص تقلبات در انتخابات منطقه کرکوک را بیش از ﺁن می داند که بتوان نادیده گرفت و خواستار رسیدگی جدی به این تقلبها است.

* شیعه ها در 1924 ، انتخابات را تحریم کردند. با ﺁنکه استقلال عراق را ﺁنها بدست ﺁورده بودند، اما انگلیسها بنا بر سیاستی که در همه این کشورها دنبال کرده است، دولت را به اقلیت سنی سپرد. اما این بار، سنی های عراق ، با تحریم وسیع انتخابات ، امیدوارند سهم بیشتر در دولت جدید بدست ﺁورند. با وجود این ،
* قانون انتخابات و ترتیب قانونی قانون اساسی جدید را امریکا چنان تنظیم کرده است که دولت عراق ترجمان تعادل ضعفها باشد. توضیح این که : در مجلس جدید، تعادل قوا چنان است که تشکیل حکومت قوی ناممکن است. قانون اساسی نیز نیاز به تصویب دو سوم دارد . بنا بر این ، قانون اساسی می تواند تصویب بشود که حاصل ﺁن دولت ضعیفی است که نمی تواند ترجمان خواست اکثریت بزرگ جامعه عراق باشد. بر این مشکل بزرگ افزوده می شود خطر تجزیه عراق و مداخله کشورهای همسایه در زندگی مردم عراق.
مطبوعات امریکائی و اروپائی که پذیرفته بودند بعد از انتخابات، عملیات مسلحانه کاهش می پذیرد، اینک می پرسند: حال که معلوم می شود ، یکبار دیگر، حکومت بوش در ارزیابی خویش اشتباه کرده است، ﺁیا مشکل عراق راه حل دارد؟ سخن رایس که ﺁیة الله سیستانی می تواند اهل سنت عراق را در سامان دادن به دولت جدید ، دست بکار کند، پاسخ به این نگرانی است. الا اینکه اگر قرار بود ﺁیة الله سیستانی این توانائی را داشته باشد، درصد سازیها نمی باید به ترتیبی انجام می گرفت که حتی برای تشکیل حکومت ، اکثریت وجود نداشته باشد:

◄ در صدها یکسانند اما تعداد نمایندگان که هریک از لیستها در مجلس پیدا می کنند، نا یکسانند :

* لیست ائتلاف عراقی موحد 1/48 ( در 14 فوریه، 6/47 درصد هم گزارش شد = 130 نماینده ) درصد و لیست ائتلاف کرد 7/25 درصد و لیست علاوی 8/13 درصد و لیست غازل الیاور 7/1 درصد ﺁراء را داشته اند. 8 لیست دیگر نیز رأی ﺁورده اند که اغلب شیعه هستند.

* بنا بر گزارش لوموند : لیست سیستانی 140 و لیست کرد 75 و لیست علاوی 40 و لیست غازی 5 نماینده در مجلس خواهند داشت. 15 نماینده دیگر متعلق به 8 لیست دیگر هستند.
لوموند شکست دو لیست علاوی و الیاور را " سخت " توصیف می کند.

* نیویورک تایمز (13 فوریه ) ارزیابی کرده است که لیست سیستانی اکثریت مجلس (140 نماینده ) را بدست نیاورده است . بنا بر چند گزارش دیگر نیز، نمایندگان این لیست 132 تن شده اند. تعداد نمایندگان لیست علاوی را 38 و شمار نمایندگان لیست ائتلاف کرد را 75 تن برشمرده اند.
نیویورک تایمز توضیح می دهد که هرچند بیشترین ﺁراء از ﺁن شیعه ها هستند اما بدون جلب حمایت گروههای دیگر، نمی تواند رئیس جمهوری و مقامهای دیگر را بر گزیند. این توافق را هم باید با کردها بعمل ﺁورد. افزون بر این که ، به قول نیویورک تایمز، بنا بر قانون اساسی موقت، انتخاب شورای ریاست جمهوری ، یعنی رئیس جمهوری و دو معاون او، نیاز به رأی دو سوم نمایندگان دارد . نخست وزیر و وزیران را نیز این شورا بر می گزینند و به مجلس ملی معرفی می کنند از این رو شیعه ها برای انتخاب مقامهای اول، نیاز به ائتلاف دارند. در حقیقت، از انتخابات بدین سو، گفتگوها میان ﺁنها و کردها برای دست یافتن به ائتلاف وجود دارد.
گروههای سیاسی لائیک نیز ، به موازات، مشغول گفتگو برای تشکیل ائتلاف هستند. رهبری گفتگو را علاوی دارد. او برای گفتگو با مسعود بارزانی به اربیل رفت. همکاران او با الیاور نیز گفتگو کرده اند.

* در 17 فوریه، ﺁسوشیتدپرس از بغداد گزارش کرد که کمیسیون انتخابات شمار نمایندگان " ائتلاف عراقی موحد " را 140 تن اعلام کرد.

◄ دو روز پیش از اعلان نتایج انتخابات، شرق الاوسط ( 11 فوریه ) گزارش - تحلیلی انتشار داد که بنا بر ﺁن، علاوی می کوشد نخست وزیر عراق باقی بماند . روزنامه اظهار اطلاع کرده است که علاوی توانسته است توافق کردها را بدست ﺁورد.
اما ﺁرای سه گروه برای نخست وزیر باقی ماندن علاوی کافی نیست. بارزانی تأکید کرده است که حکومت جدید می باید با توافق همه از شیعه و سنی و کرد انتخاب شود. با وجود این، تأکید بارزانی بدین معنی است که توافق می باید به ترتیبی انجام بگیرد که در ﺁن ، شیعه ها نقش متفوق نداشته باشند.
کردها می گویند سفر علاوی بقصد جلب نظر موافق کردها با نخست وزیری او انجام گرفته است. در همان حال، کردها در بغداد با شیعه نیز گفتگو می کند.

◄ واشنگتن پست ( 13 فوریه ) زیر عنوان بسیاری از نمایندگان مجلس ملی عراق روابط تنگاتنگی با ایران دارند، نوشته است :

* دو سال پیش که امریکا به عراق حمله کرد، بر این گمان بود که رﮋیم صدام را با یک دولت سکولار که ﺁنتی تز رﮋیم دین سالار ایران باشد، جانشین می کند. اما سخره روزگار را ببین که امریکا خود انتخاباتی را ترتیب داد و مجلسی دارد تشکیل می شود که پایه دینی قوی دارد - و بسیاری از نمایندگان روابط بسیار نزدیک با جمهوری دارند. تحلیل گران پر شماری خاطر نشان می کنند که حکومت بوش برای ﺁنکه عراق را تصرف کند و کار را به این نتیجه برساند، 300 میلیارد دلار هم خرج کرده است.
امروز، کاخ سفید از انتخابات ستایش می کند و به نقشی که ایفا کرده است، اعتبار می دهد . در اظهاریه ای، پرزیدنت بوش عراقیها را ستود و به ﺁنها تبریک گفت که در برابر تهدید های تروریستها مقاومت کردند و کشور را در جاده دموکراسی و ﺁزادی قرار دادند. من به همه ﺁنهائی که نامزد نمایندگی شدند و تمامی منتخبان تبریک می گویم.

* اما دو دسته ای که باتفاق یکدیگر، 70 درصد ﺁراء را بدست ﺁورده اند و امیدوارند رئیس جمهوری و نخست وزیر را برگزینند، روابط نزدیک با رﮋیم ایران دارند. هزاران تن از اعضای " ائتلاف عراقی موحد " سالها در ایران زیسته اند. بسیاری از فعالانشان در ایران تعلیم دیده اند.
از میان منتخبان لیست ائتلاف بارزانی - طالبانی، طالبانی که نامزد ریاست جمهوری است ،خود، از حمایت مالی و تسلیحاتی برخوردار بوده است. ﮋوﺁن کول ، کارشناس امور عراق در دانشگاه میشیگان می گوید : حکومتی که تشکیل می شود روابط بسیار خوبی با ایران خواهد داشت. پیروزی کردها این روابط را تقویت خواهد کرد. طالبانی روابط نزدیکی با تهران دارد. از لحاظ ﮋئوپلیتیک منطقه ای ، وضعیتی که پیش ﺁمده است ، ﺁن نیست که حکومت بوش انتظارش را داشت.
رامی خوری ، تحلیل گر عرب و سردبیر دیلی استار می نویسد : این فکر که امریکا به سرعت یک دولت طرفدار امریکا و طرفدار اسرائیل در عراق تشکیل خواهد داد، واقعیت پیدا نکرد. بسیاری از پیش بینی های محافظه کاران جدید غلط از کار درﺁمدند.

* انتخابات ممکن است موضوع جدیدی را محور بگرداند . کل می گوید: چند دهه است که حکومتهای جمهوریخواه و دموکرات امریکا بغداد را بر ضد تهران و تهران را بر ضد بغداد بر می انگیختند تا مانع از ﺁن شوند که این دو کشور غولهای منطقه شوند و بر متحدان امریکا، بخصوص عربستان سعودی، سلطه بجویند . اما ، حالا، ایران و عراق در بسیاری از زمینه ها ، از قیمت نفت گرفته تا سیاست امریکا در ایران، مواضع یکسان خواهند داشت . اگر سه سال پیش، امریکا تصمیم می گرفت ایران را بمباران کند، بغداد شاد می شد. اما اگرحالا چنین کند، اعتراض سخت بغداد را بر می انگیزد.

* سکولارهای دموکرات که امریکا قویا از ﺁنها حمایت می کرد، در انتخابات شکست بزرگی خوردند. در سال پیش، پرزیدنت بوش از عدنان پاچه چی ، رئیس شورای حکومتی وقت دعوت کرد ، بعنوان میهمان امریکا، در کنگره ، بگاه سخنرانی سالانه او در باره وضعیت امریکا، حضور یابد. پاچه چی چنان شکست خورد که در مجلس جدید یک نماینده نیز ندارد.

* علاوی را حکومت بوش سخت گرامی می داشت. او به امریکا دعوت شد و در اجتماع مشترک دو مجلس سخنرانی کرد. سخنرانی در اجتماع مشترک دو مجلس، احترامی است که به متحدان نزدیک امریکا گزارده می شود. با همه حمایتی که از او شد، میزان ﺁرای او ﺁن اندازه نیست که بتواند در مقام نخست وزیری باقی بماند.

* لاری دیماموند استاد دانشگاه استنفورد ، که مشاور حکومت بوش در نحوه اداره عراق در مدت حکومت پل برمر بود، می گوید: بازندگان بزرگ امریکا و متحدانش در عراق هستند. این امر که سه چهارم نمایندگان مجلس ملی از ﺁن دو جماعت هستند، گویای وخامت بارتر شدن وضعیت عراق است. بدین خاطر که تا وقتی بتوانند تمامی جماعتهای عراقی را وارد روند استقرار دولت جدید کنند، عصیان ادامه و نیز توسعه می یابد.

* هم امروز، یک مقام عالی رتبه وزارت خارجه که نمی خواهد نامش برده شود، به ما می گوید: 48 درصد ﺁراء که ائتلاف شیعه بدست ﺁورد ﺁن را از دست یابی به اکثریت محروم می کند. اگر درصد ﺁرایش بیشتر می شد وزنه شیعه هراس انگیز تر می گشت.

* تحلیل گران امریکا و منطقه خاورمیانه بر این امر اتفاق نظر دارند که عراق احتمالا ، ایران دیگری نخواهد شد. عربهای عراق و فارسهای ایران تاریخ طولانی و پر حادثه دارند. در دوران جنگ 8 ساله، سربازان ایران جبهه را ترک نگفتند و به عراق پناه نبردند. خوری می گوید: فرض و فرض قوی اینست که دولت جدید روابط نزدیک با ایران خواهد داشت یا تحت نفوذ ایران خواهد بود. اما من فکر می کنم ، ﺁیة الله سیستانی و دیگران می دانند برای شیعه ها، میان هویت مذهبی و هویت ملی ﺁنها خط جداکننده ای وجود داشته باشد...

* در حال حاضر، این طور بنظر می رسد که امریکا ﺁماده است نتایج انتخابات را بپذیرد . دلیل ﺁن اینست که انتخاب دیگری وجود ندارد. اما نتایج زمانی اعلان می شوند که تنش میان امریکا و ایران، برسر برنامه اتمی و تجاوزها به حقوق بشر و حمایت از افراطی گری ، شدت می گیرد. وزیر خارجه ما، کندولزا رایس ، در نخستین سفر خود، گفت : رفتار ایران چیز نفرت انگیزی است. و افزود : ملاهای غیر منتخب نه برای ایران خوبند و نه برای منطقه.
یکی از بزرگ ترین پرسشها اینست : ﺁیا انجام انتخابات دموکراتیک در عراق، دست امریکا را برای فشار به ایران ، باز تر می کند و یا بسته تر ؟

◄ در 14 فوریه، رویتر از بغداد گزارش داده است که سران ائتلاف به رأی زنی نشسته اند. موضوع رأی زنی ، رئیس جمهوری و دو معاون او و نخست وزیر و نگاه داشتن و یا نگاه نداشتن ائتلاف است. و نیز ، می باید معلوم کنند با کدام گروه دیگر می خواهند توافق کنند.
یکی از مسئولان یکی از دو عضو اصلی ائتلاف، مجلس اعلا و حزب الدعوه ، می گوید: امروز ، روزی تعیین کننده است. از فردا، همه چیز حل شده است. ما امروز بر سر نخست وزیر و وزیران و همه امور دیگر ، از جمله حفظ ائتلاف ، توافق خواهیم کرد.
گفتگوها در دفتر عبدالعزیز حکیم انجام می گیرند. روز یک شنبه وقتی فهمید لیست ائتلاف اکثریت مطلق را نیاورده است، سر بر زانوی غم نهاد و گریست. ائتلاف 130 نماینده از 275 نماینده را بیشتر بدست نیاورده است.
بنا بر این گزارش، کردها نیز 70 نماینده خواهند داشت. اما دسته علاوی با 8/13 درصد ﺁرا، حدود 40 نماینده خواهد داشت.
با وجود این احتمال می رود که ائتلاف اکثریت مطلق ( نصف بعلاوه یک ) را پیدا کند. بدین ترتیب که با توزیع ﺁراء ، نامزدهائی که اکثریت پیدا نکرده اند، اکثریت پیدا کنند.
جلال طالبانی نامزد ریاست جمهوری عراق شده است. رقیب او مسعود بارزانی راضی شده است و شیعه ها نیز موافقند. اگر او رئیس جمهوری شود، مقام نخست وزیری به شیعه ها خواهد رسید. دو نامزد اصلی، یکی جعفری معاون رئیس جمهوری کنونی و رهبر الدعوه و دیگری عادل عبدالمهدی ، عضو مجلس اعلا و وزیر دارائی کنونی است. او به امریکائیها نزدیک است. اما از ﺁنجا که میزان ﺁرای او پائین است، نخست وزیر شدنش با مشکل روبرو است.
حاصل این انتخابات برای همه جز ﺁن شد که انتظارش را داشتند. با وضعی که پیش ﺁمده است، حکومت عراق یک حکومت ائتلافی می شود و بدیهی است توان ﺁن برای زمان بندی کردن خروج قوای امریکا از عراق کمتر و نیازش به امنیت بیشتر است.

◄ در 15 فوریه ، رویتر از بغداد گزارش کرد سران گروههای شرکت کنندگان در ائتلاف ، توافق کردند که ابراهیم الجعفری ، نخست وزیر عراق بگردد. با ﺁنکه هنوز این انتخاب قطعی نیست اما احتمال قوی می رود او نامزد ائتلاف بماند.
ائتلاف امیدوار بود 60 درصد ﺁراء را بیاورد. حال که اکثریت لازم را ندارد، می باید با گروههای دیگر ائتلاف کند و بکوشد مقام نخست وزیری را از ﺁن خود کند.
سران ائتلاف گفتند: سنی های عراق می باید در اداره عراق و سرنوشت کشور نقش خود را ایفا کنند.