پوتين اطمينان مى‏دهد و بوش وعده: در صورتى كه ايران به تعهدات خود بر طبق قرارداد منع انتشار اسلحه اتمى عمل كند...:

 

 

  به دنبال گفتگوى تلفنى خاتمى با پوتين، رئيس جمهورى روسيه گفت: خاتمى به او گفته است: ايران  پروتكل الحاقى به قرارداد منع انتشار اسلحه اتمى را امضاء مى‏كند. در 21 ژوئن، واشنگتن پست سخنان 20 ژوئن پوتين را موضوع ارزيابى كرد:

 * پوتين مى‏گويد: از ايران خبرى دريافت كرده‏است مبنى بر اينكه اين كشور سلاح اتمى نمى‏سازد و آماده است كنترلهاى دقيق بين المللى را بر برنامه اتمى خود بپذيرد.

      پوتين، در كنفرانس مطبوعاتى خويش در كاخ كرملين، به خبرنگاران گفت: اين هفته، با رئيس جمهورى ايران، خاتمى، گفتگوى تلفنى انجام داده‏است و او به من گفته‏است: رهبرى ايران آماده است پروتكل الحاقى را امضاء و با بازرسى كامل آژانس بين المللى انرژى اتمى موافقت كند.

 * پوتين از آن رو اين اطمينان را مى‏دهد كه زير فشار امريكا است. امريكا فشار مى‏آورد كه روسيه ساختن نيروگاه اتمى بوشهر را تمام نكند. ايران مى‏گويد: اين نيروگاه تنها براى توليد برق است اما امريكا مى‏گويد: نيروگاه پوششى براى برنامه توليد سلاح اتمى است.

  اما دبكا نت ويكلى (27 ژوئن 2003) خبر از ماجرائى مى‏دهد شگفت‏انگيز: در 6 و 8 ژوئن، دو تن از رؤساى صنايع دفاعى روسيه، به اسامى ايگور كليموف، رئيس  defense conglomerateAlmaz - Antey air و سرگى شيتكو، مدير بازرگانى RATEP، بدست مافيا كشته مى‏شوند. برداشت اوليه اين بود كه مافيا به پوتين اخطار داده‏است برنامه خود را در زمينه تسليحات رها كند. در حقيقت، پوتين قصد دارد صنايع نظامى را از يد مافيا خارج كند تا درآمد حاصل از فروش اسلحه كه اينك به جيب مافيا مى‏رود، به جيب دولت برود.

      اما پوتين زود دريافت كه قتلها سياسى بوده‏اند. او دست شاخه‏اى از دواير مخفى روسيه را در اين قتلها مشاهده كرد. دستگاه اطلاعاتى روسيه بر سر همكارى اتمى روسيه با ايران، با كاخ كرملين، اختلاف نظر دارد. دستگاه اطلاعاتى روسيه با رؤساى ارتش روسيه به پوتين فشار مى‏آورند نيروگاه اتمى بوشهر را بسازد و سوخت آن را نيز تأمين كند و به فشار امريكا كه يا از طريق شخص بوش بعمل مى‏آيد و يا از راه جون لولتون، معاون وزارت امور خارجه امريكا در امر خلع سلاح، تن ندهد.

      آنها همچنين موافق آنند كه تكنولوژى موشكى به ايران داده شود تا كه اين كشور بتواند موشك شهاب 5، توانا به حمل كلاهك اتمى، را بسازد. استدلال آنها اينست كه از دست دادن معامله‏ها با ايران، موجب پس رفت اقتصاد روسيه، بخصوص در بخش نظامى و از دست رفتن منافع سياسى و نظامى مى‏شود به علل زير:

 1 - شكست برنامه اتمى - موشكى ايران به احتمال قوى سخت خطان نامحبوب رژيم را باتفاق سپاه پاسداران خشن، ساقط مى‏كند. ادامه حيات اينان سخت بستگى پيدا كرده‏است با تحول ايران بسمت يك دولت اسلامى اتمى. سقوط آنها موجب مى‏شود دسته طرفدار امريكا بر سر كار آيند كه حاضر به هيچگونه معامله‏اى باروسيه نيستند. در آن صورت، چه بسا امريكا بگذارد تحت الحمايه هايش به اتم نيز دست يابند تا اعتبارى بهم رسانند. روسيه مى‏داند كه امريكا هيچگاه مخالف آن نبود كه رژيم شاه به سلاح اتمى دست يابد؛

 2 - اگر روسيه عقب بكشد، ميدان را براى چين يا كره شمالى و يا پاكستان خالى كرده‏است. بازنده روسيه مى‏شود.

     پوتين نخست اين استدلال را پذيرفت و به دواير اطلاعاتى و فرماندهان ارتش روسيه قول داد كه تسليم فشار امريكا نشود و بر سر توافق‏ها با ايران بماند. الا اينكه در هفته‏هاى اخير، دواير مخفى روسيه و فرماندهان نظامى، در تهران و واشنگتن، لحن ديگرى شنيده‏اند. آنها اينطور اندر يافتند كه در گفتگوهاى روياروى بوش با پوتين، در آخر ماه مه، در سن پترزبورگ، پوتين را متقاعد كرده‏است كه نيمه چرخشى بكند. او از پوتين قول گرفت سوخت اتمى به ايران ندهد مگر اينكه ايران پروتكل الحاقى را امضاء كند. بنظر آنها، ايران هرگز اين پروتكل را امضاء نخواهد كرد. بنا بر اين، تنها نتيجه‏اى كه ببار مى‏آيد، اينست كه روسيه از توافقها با ايران، خارج شود. قول پوتين به بوش، نقض قول او به فرماندهان نظامى و دواير مخفى روسيه نيز هست.

       كليمو Klimov بنا بود همه كاره غولى بشود كه صنايع نظامى روسيه هستند. مقامى كه پوتين بدو مى‏داد، واپسين علامت خيانت پوتين به آنها تلقى مى‏شد. رؤساى نظامى و دواير مخفى اين علامت را گوياى نقض قول پوتين و تابعيت از سياست امريكا تلقى كردند. تلقى آنها را دستور كليمو به شركتهاى تابع كنسرسيوم صنايع نظامى تأييد كرد. او دستور داده بود تمامى معاملات با ايران مى‏بايد به تصويب شخص او برسند. با صدور اين دستور، كليمو، سند مرگ خويش را امضاء كرد.

        اوضاع و احوالى كه در آنها، كليمو به قتل رسيده‏است، در مسكو، در كوچه‏اى نزديك خانه‏اش، گوياى آنند كه قتل توسط مافيا انجام نگرفته‏است... دو روز بعد، شيتكو نيز، در اتوموبيل خود، در شهركى واقع در حاشيه مسكو كشته شد.

     اين دو قتل دو خبر بد براى پوتين بودند. و او را برآن داشتند كه هفته پيش بگويد: روسيه به همكارى اتمى خود با ايران ادامه مى‏دهد.

  پس از آن توجيه براى اين و آن تغيير جهت پوتين، دبكا نت - ويكلى به سراغ چاره مى‏رود كه امريكا و اسرائيل سنجيده‏اند: امريكا و اسرائيل به اين نتيجه رسيده‏اند كه تنها يك سال وقت دارند مانع از توليد سلاح اتمى ايران بگردند. هر دو دولت به اين ارزيابى رسيده‏اند كه ايران، در تابستان 2004، توانائى غنى كردن اورانيوم را پيدا مى‏كند. در سپتامبر يا اكتبر سال آينده،

 بمب اتمى نيز مى‏سازد. از وقتى كه بوش اطلاع يافته است برنامه ايران آنست كه تا 2007، 15 بمب اتمى بسازد، به جلوگيرى از مجهز شدن ايران به سلاح اتمى تقدم بخشيده‏است. اطلاعات موجود و موانع بر سر راه امريكا و اسرائيل، عبارتند از:

 1 - تفتيشهاى آژانس بين المللى انرژى اتمى آشكار مى‏كند كه در 1991، ايران، در پوشش "كالاى الكتريك ايران"، از چين، 1900 كيلو اورانيوم هگزافلواوريد گاز ( )gazuranium hexafluoride UF6() خريده‏است. اين اورانيوم را در 4 سانتريفوژ بكار برده‏است.

      در ماه آوريل گذشته، ايران در پاسخ آژانس، ايران مدعى شد خريد را بعمل آورده‏است اما آن را بكار نبرده‏است. و چون مفتشان آژانس خواستند اورانيوم خريدارى شده را به آنها ارائه كند، ايران عذر آورد كه اين گاز 12 سال پيش خريدارى شده و بخشى از آن متصاعد شده‏است. اما آزمايش نشان داد كه سيستم نگاهدارى كامل است و متصاعد شدن گاز بهيچرو ممكن نبوده‏است. مفتشان در تأسيسات نطنز و نيز در محل كالاى الترونيك محرمانه آزمايش بعمل آوردند و اثر UF6() را يافتند.

 2 - بنا بر گزارش دستگاه اطلاعاتى امريكا، در اواسط ماه مه، پرزيدنت مشرف، رئيس جمهورى پاكستان، محرمانه اجازه داده‏است تيم مهندسى اتمى پاكستان به ايران برود و در ساختن سانتريفوژهائى كه بكار غنى كردن اورانيوم مى‏آيند، با ايران همكارى كند.

      هفته پيش، مشرف به امريكا آمد و در علن، بوش در استقبال و گرامى داشت او هيچ فروگذار نكرد. اما در گفتگوهاى دو به دو، او را سخت تحت فشار گذاشت تا از همكارى اتمى با ايران، بالمره، منصرف شود. كمك سخاوتمندانه 3 ميليارد دلارى از حد انتظار مشرف، افزون بود. او به آن راضى بود كه امريكا قرضه 8/1 ميليارد دلارى پاكستان را ببخشد. در ازاى اين كمك، بوش از او خواست تيم اتمى پاكستان را، درجا، از ايران فرا بخواند.

 3 - با مشاهده داده‏هاى اطلاعاتى پيرامون تأسيسات اتمى تهران و نطنز و اراك و بوشهر، بوش به نتيجه رسيد كه ايران، به تنهائى، توانائى ساختن سانتريفوژها را پيدا كرده‏است و بر آنست اين توانائى را تا 50000 واحد افزايش دهد كه براى توليد 15 بمب اتمى در سال، كافى است.

 4 - حكومت بوش به اين نتيجه رسيده است كه يكى از موانع اصلى بر سر راه متوقف كردن برنامه توليد سلاح اتمى ايران، محمد البرادعى، رئيس آژانس بين المللى انرژى اتمى است. ديگ چنى و رامسفلد و جون بولتون آشكار مى‏گويند البرادعى جانبدار آنست كه ايران نخستين بمب اتمى اسلامى را بسازد. آنها نقش او را در ايام پيش از جنگ عراق، فراموش نكرده‏اند.

     پيش از جنگ عراق، امريكا تصميم گرفته بود البرادعى را از رأس آژانس براند و شاهزاده حسن، عموى شاه اردن را جانشين او كند. اما موافقت اتحاديه اروپا و ديگر اعضاى آژانس لازم بود و امريكا هنوز بدست نياورده‏است.

     بر سر راه عمليات نظامى بقصد از ميان بردن تأسيسات اتمى ايران، پيش از آنكه دير شود، نيز، مانع وجود دارد. چرا كه اين تأسيسات پراكنده‏اند. تأسيسات در سطح كشور پخش هستند بنحوى كه اگر يكى از آنها بمباران شود، در گوشه ديگرى از كشور، تأسيسات ديگرى جانشين تأسيسات بمباران شده مى‏شوند.

  در 23 ژوئن، واشنگتن پست، توضيح مى‏دهد چرا امريكا سازمان ملل را بكار متوقف كردن برنامه اتمى ايران گرفته است: با توجه به ناخوش آيند بودن انتخابهائى كه حكومت بوش، در مقام مقابله با برنامه اتمى ايران، مى‏تواند بعمل آورد، حكومت بوش برآن شده‏است كه از راه سازمان ملل متحد و ديگر مؤسسات بين المللى، براى بسيج كردن افكار عمومى جهان بر ضد رژيم اسلامى ايران، وارد عمل شود.

      بعد از بى اعتبار كردن عمل كرد سازمان ملل در بازرسى عراق، اينك حكومت بوش برآن شده‏است كه با آژانس بين المللى انرژى اتمى همكارى كند. يك مقام عالى رتبه وزارت خارجه، گزارش آژانس را در باره ايران، "مستند به واقعيتها" و "ويران گر" ادعاى ايران توصيف كرد.

       مقامات امريكا و خبرگان مستقل اين ظن را مى‏بردند كه ايران در كار توليد سلاح اتمى است اما دليل مسلم بر وجود برنامه توليد اسلحه اتمى، تنها چند هفته پيش، در پى تحقيقات كارشناسان آژانس و گزارش گروههاى مخالف رژيم ايران، بدست آمد.

      وزير خارجه اسرائيل، سيلوان شالوم به روزنامه ايزوستيا گفت: ايران در 2005 و يا اوائل 2006، بمب اتمى خواهد ساخت. مقامات امريكائى محتاطتر هستند و برآنند كه ايران مى‏بايد مسائل فنى پيچيده‏اى را حل كند تا بتواند بمب اتمى بسازد. مقام عالى رتبه وزارت خارجه مى‏گويد بنا بر ارزيابى دستگاههاى اطلاعاتى، ايران در پايان دهه، مى‏تواند سلاح اتمى را بسازد. ديگر مقامات امريكا مى‏گويند كشورهاى ديگر مى‏بايد با ايران همكارى كنند تا ايران بتواند سلاح اتمى توليد كند.

       برنامه اتمى ايران، در 1957، در رژيم شاه، با كمك قابل اهميت امريكا، شروع شد. آن زمان، امريكا با ايران روابط نزديك داشت. برنامه، در 1979، با انقلاب ايران، قطع شد. اما در 1990، با كمك كشورهائى چون روسيه از سر گرفته شد. در 1995، روسيه پذيرفت نيروگاه اتمى 1000 مگاواتى بوشهر را كامل كند.

 انقلاب اسلامى: روزنامه نمى‏نويسد كه هزينه اجراى برنامه اتمى اسرائيل را رژيم شاه تأمين كرد. بنا بر توافق محرمانه‏اى، قرار بود ايران نيز بنوبه خود به سلاح اتمى مجهز شود.

        سئوال بى پاسخ اينست كه ايران با داشتن منابع عظيم نفت و گاز، چه نيازى به سرمايه گذارى چنين عظيم در نيروگاه اتمى دارد؟ ايران در حالى اين سرمايه گذارى را مى‏كند كه بمراتب بيشتر از انرژى كه نيروگاه اتمى بدست مى‏آورد، با سوزاندن گازها، انرژى از دست مى‏دهد.

       كارشناسان اتمى امريكا بر اين نظر هستند كه از زباله اتمى، ايران مى‏تواند پلوتونيوم كافى براى توليد 50 سلاح اتمى، تحصيل كند.

      كارشناسان بر آنند كه حكومت بوش به ديپلماسى چند جانبه روى آورده است. مقامات امريكا به اين نتيجه رسيده‏اند كه نبايد روش مذاكره با ايران را بر سر متوقف كردن برنامه اتمى - همان روش كه با كره شمالى بكار رفته است -، بكار برد.

      بنا بر قول خانم آلبرايت و ديگر كارشناسان، مشكل اينست كه ايرانيها تأسيسات اتمى خود را در سطح كشور پراكنده ساخته‏اند. ماه گذشته، مجاهدين خلق وجود دو سانتريفوژ ديگر را در رامنده و لشگر آباد، گزارش كردند.

     مشكلات سياسى هنوز بزرگ‏تر هستند. بنا بر قول مقامات امريكا و كارشناسان مستقل، افكار عمومى در ايران و نيز ايرانيانى كه در تبعيد زندگى مى‏كنند، طرفدار برخوردار شدن ايران از اسلحه اتمى هستند. بسيارى از ايرانيان مخالف رژيم مى‏گويند ايران حق دارد برنامه اتمى خويش را ادامه دهد و به سلاح اتمى دست يابد تا تعادل قوائى با كشورهاى داراى اسلحه اتمى، روسيه و پاكستان و اسرائيل، برقرار كند.

      مايكل ايزنشتات، كارشناس ايران در مؤسسه خاورميانه واشنگتن، مى‏گويد: حسن ظنى كه نسبت به امريكا، در ميان ايرانيان وجود دارد، براى امريكا بيش از آن مهم است كه به اقدامى از ميانش ببرد. اين حسن ظن بسا كليد تغيير سياسى موفق در ايران است.

      برخى از كارشناسان استدلال مى‏كنند كه حكومتهاى امريكا كه از پى هم آمده و رفته‏اند، به انگيزه‏ها و دلايل ايران براى مجهز به اسلحه اتمى، توجه كمى كرده‏اند. در حقيقت، ايران خود را كشور بزرگ منطقه مى‏داند و برآنست كه از سوى اسرائيل تهديد مى‏شود. اسرائيل نيز حاضر نيست تا پيش از برقرارى صلح كامل در خاورميانه، در باب تجهيزات اتمى خود، وارد گفتگو شود.

      ريچارد مورفى (معاون سابق وزارت امور خارجه) مى‏گويد: امريكا گرفتار اين وسوسه است كه از اجراى برنامه اتمى ايران جلوگيرى كند. اما چرا نبايد امريكا پيشنهاد ايران و سوريه را در باره غير اتمى شدن و خلع سلاح كشتار همگانى خاورميانه را، بپذيرد و در پى آن شود كه اين پيشنهاد به اجرا در آيد؟ چرا به جاى آن، به سوريه فشار مى‏آرود اسلحه شيميائى و بيولوژيك نسازد و به ايران فشار مى‏آورد سلاح اتمى توليد نكند؟

      مقامات حكومت امريكا مى‏گويند هنوز موقع آن نيست كه از اسرائيل خواسته شود بر سر ميز مذاكره براى از بين بردن اسلحه اتمى بنشيند. زيرا در محاصره كشورهاى عرب است. اين مقامات راضى هستند از اينكه توانسته‏اند موافقت پرزيدنت پوتين را براى فشار به ايران بدست آورده‏اند. او پذيرفته است به ايران فشار آورد تا كه با بازرسى كامل تأسيسات اتمى موافقت كند.

     اما مقامات روسى، مواضع ضد و نقيض اتخاذ مى‏كنند. زمانى مى‏گويند شرط تحويل سوخت به نيروگاه اتمى اينست كه ايران پروتكل الحاقى را امضاء كند و وقتى جز اين مى‏گويند.

  در 25 ژوئن، بوش در ديدار با رهبران اروپائى گفت: "ايران قول داده‏است سلاح اتمى توليد نكند. در صورتى كه به قول خود عمل نكند و وقتى به اين قول عمل نكرد، ما با آن برخورد مى‏كنيم". آسوشيتد پرس همان روز گزارش مى‏كند كه بوش نگفت براى جلوگيرى از ورود ايران به باشگاه كشورهاى دارنده اسلحه اتمى، تا كجا خواهد رفت. اما تأكيد كرد: "ايران مى‏بايد به قول خود عمل كند. مى‏خواهم بگويم اگر دنياى آزادى بخواهد، ايران به قول خود عمل مى‏كند. به باور ما ايران چنين مى‏كند اگر كشورهاى دنياى آزاد با هم باشند.

     رومانو پرودى، رئيس كميسيون اروپائى گفت: "وقتى اروپا و امريكا متحدند، مشكلى پيش نمى‏آيد و هيچ دشمنى نمى‏تواند در برابر ما بايستد. و اگر نتوانيم متحد شويم، هر مسئله‏اى مى‏تواند بحرانى بشود و هر دشمنى غولى بگردد. برخى كسان گفتند اروپا خيلى پير است. ممكن است اما سن بسيار به ما كمك مى‏كند ضعف و قوتهاى خود را بشناسيم". او به اظهارات رامسفلد، پيش از جنگ با عراق اشاره مى‏كرد. در پاسخ او، بوش لبخند زنان گفت: "اين روزها شما بسيار جوان مى‏نمائيد".

  در 27 ژوئن، خانم رايس، مشاور امنيتى بوش، در لندن گفته‏است: امريكا اميدوار است باتفاق كشورهاى ديگر ايران را مجبور كند اجراى برنامه توليد سلاح اتمى را متوقف كند. او احتمال حمله نظامى به ايران را بعيد دانست.

  آقا زاده، "رئيس" سازمان انرژى اتمى، به مسكو رفت. در 30 ژوئن، ايگور ايوانف به او گفت: ايران مى‏بايد پروتكل الحاقى را امضاء و با بازرسى كامل تأسيسات اتمى موافقت كند.

 انقلاب اسلامى: بدين قرار، الف - در آنچه به "برنامه اتمى ايران" مربوط مى‏شود، از طريق اروپا و روسيه عمل مى‏كند و ب - بنا بر نتيجه‏اى كه به دست مى‏آيد، سياست خويش را تعيين مى‏كند. در اين ميان نقش انگلستان كه خامنه‏اى دست بدامانش شده‏است، چيست؟ بلر از تظاهرات در مخالفت با رژيم ولايت مطلقه فقيه حمايت كرد و ژاك استراو، وزير خارجه او به ايران رفت. پيش از اينكه پاسخ اين پرسش را در فصل دوم بيابيم، يادآور شويم كه بنى‏صدر، در مصاحبه‏ها پيرامون رفتار حكومت فرانسه با گروه رجوى و وجه المصالحه كردن اين گروه، گفته‏است، تأسيسات اتمى، عراق و القاعده، سه مسئله عمده‏اى هستند كه بر سرشان معامله مى‏تواند انجام بگيرد. "قول ايران" را در باره توليد نكردن سلاح اتمى خوانديد. اما در 27 ژوئن، سخنگوى وزارت خارجه گفت: اكثر افراد القاعده كه به ايران گريخته‏اند، شناسائى شده‏اند و سيد محمد باقر حكيم نيز از مردم عراق خواست برضد قواى امريكا و انگليس، خشونت بكار نبرند. خبرهاى مربوط به القاعده را در اين فصل و ايران و امريكا در عراق در فصل سوم خواهيد خواند: