پایان عصر نفت؟ نفت اوپک و رقابت روسیه ؟ نفت عراق و فساد بزرگ :
انقلاب اسلامی : این فصل را در سه قسمت میخوانید. در قسمت اول در باره "پایان عصر نفت " . در قسمت دوم نفت روسیه و رقابتش را با اوپک و در قسمت سوم راههای ترانزیت و رژیم حقوقی دریای خزر را میخوانید:
پایان عصر نفت و استبداد مطلقه نفت قابل مشاهده شده است :
سبزها میگویند باید فکر انرژی بی زیان برای طبیعت کرد . ﺁنها دیگر تنها نیستند. این روزها پایان عصر نفت قابل مشاهده است. پیش از همه، زکی یمانی ، وزیر نفت عربستان ، زود تر از همه ، 30 سال پیش، بهنگام تحریم نفت، گفت : باید عصر بعد از نفت را تدارک دید.
با وجود این ، یک نسل بعد از تحریم نفتی که کشورهای عرب بدان تصمیم گرفتند ، دنیا همچنان به نفت خاورمیانه وابسته است. غیر از اینکه پیشرفت تکنولوژی به دنیا ، بخصوص کشورهای ثروتمند امکان داده است منابع انرژی خود را متعدد کنند و از تقاضای نفت خود بکاهند. این امر کشورهای نفت خیز را از توان فشار وارد کردن محروم کرده است.
تولید انرژی از هیدروژن و دیگر منابع دیگر یک طرح خیالی نیست و وارد مرحله عمل شده است. بدیهی است هنوز تولید انرژی از این منبعها ﺁسان نیست. حمل و نقل ﺁن مشکل و هزینه تولید بالا است. اما با اتخاذ سیاستهای درخور این مشکلها حل و از لحاظ اقتصادی با صرفه میشوند. اما بدبختانه قاره امریکا که بزرگ ترین مصرف کننده نفت در جهان است ، اتخاذ چنین سیاستی را به بعد از پایان نفت خاورمیانه موکول کرده است.
7 میلیارد دلار اضافه بها :
چشم پوشی از نفت گران تمام میشود. اما ﺁیا براستی گران تمام میشود؟ نیک که بنگریم ، پاسخ اینست که نه : نخست از خطرهای سیاسی وابستگی به نفت اوپک می ﺁسائیم. در حال حاضر، خودروها بطور انحصاری وابسته به نفت هستند. اگر تنها چند روز نفت قطع شود ، اقتصاد غرب فرو میخوابد. دو سال پیش ، انگلستان مزه نبود نفت را چشید. وقتی برای اعتصاب کنندگان مانع استخراج و جریان نفت دریای شمال شدند. برغم سرمایه گذاریهای وسیع در نفت روسیه و نقاط دیگر، سهم نفت عربستان در دو دهه ﺁینده ، در بازار جهانی، رو به افزایش است. چرا که هزینه تولید ﺁن کم است. بنا بر کاوشها، دو سوم ذخایر نفت جهان، در عربستان و 4 کشور همسایه هستند. بخاطر متمرکز بودن ذخایر در این منطقه ، خطر وابستگی به نفت بزرگ است و بزرگ تر نیز میشود.
بنا بر ارزیابی دولت امریکا، در سه دهه اخیر، اوپک 7 تریلیون ثروت از مصرف کنندگان امریکائی به جیب تولید کنندگان ریخته است. و این بخاطر بالاتر از بهای بازار نگاهداشتن قیمت نفت است . در این برﺁورد، رایانه هائی که به صنعت نفت امریکا داده شده اند، منظور نشده است. بنا بر این، نفت ارزان دلیل حضور قوای امریکا در خاورمیانه است.
افزون بر این، زیانی که به محیط زیست و سلامت انسان می زند نیز می باید به حساب هزینه مصرف نفت گذاشت. بخصوص که ﺁلودگی که وسائط حمل ایجاد میکنند ، قابل مهار نیست. و عامل مهم ﺁلودگی محیط زیست نیز همین وسائط نقلیه هستند.
تنها راه حل این مشکلها ، کاستن از وابستگی دنیا به نفت است. زمانی این راه حل وهم مینمود. حالا تولید انرژی از هیدروژن شدنی شده است. زود است که خودروها با انرژی هیدروژن کار میکند. هم اکنون تولید کنندگان بزرگ خودروها بر روی تولید خودروئی که با انرژی هیدروژن کار کند، دارند کار میکنند.
راه حل دیگر ، برای چند سال ﺁینده ، " بنزین از منبع گیاهی" است. بسیاری از خود روها ، (شمار کمی در امریکا) با مخلوطی از بنزین از نفت و بنزین از گیاه کار می کنند. مسئله ای که باید حل کرد ، مسئله قیمت است. در حال حاضر، بنزین گیاهی گران تمام میشود و با دادن یارانه قابل تولید و عرضه است اما پیشرفت تکنولوژی می تواند هزینه تولید و عرضه ﺁن را کاهش دهد. با اینهمه ، یک سئوال باقی میماند : چه اندازه گیاه می توان به تولید بنزین اختصاص داد؟
همه چیز در زمان خود :
تمام این کار ها یک شبه انجام نمیگیرند. یک دهه یا دو دهه طول میکشد تا از هیدروژن و گیاه سوخت بدست ﺁید و بتواند از نیاز به نفت بکاهد. هم اکنون، بعد از گذشت یک قرن، انرژی از منابع دیگر، به نفت اعلان رقابت در ﺁینده را میکند . اگر هیدروژن از انرژی تجدید پذیر گرفته شود ، خودرو ها و کارخانه های تولید برق ﺁینده دیگر محیط زیست را ﺁلوده نخواهند کرد. از ﺁنجا که سوخت حاصل از گیاه گرفته میشود، کربن به فضا نمی دهد و موجب گرم شدن محیط زیست نمیشود. و از ﺁنجا که از هیدروژن در همه جای جهان میتوان انرژی بدست ﺁورد، دیگر کارتل انرژی مثل اوپی جانشینی پیدا نخواهد کرد. بنا بر این نیازی به جنگ دیگری بخاطر انرژی نیز نخواهد بود.
چشم اندازی روشن و عالی است . اما از نابختیاری، سیاست پرزیدنت بوش و کنگره امریکا دیگر . اینان همچنان در فکر افزودن بر عرضه نفت و ارزان نگاهداشتن بهای ﺁنست. پیشنهاد شده است اسباب تحقیق برای کامل کردن تکنولوژی برای تولید انرژی از منابع دیگر، هرچه بیشتر تدارک شوند. اما ، در عمل، بودجه و امکانهای کمی به این تحقیق اختصاص یافته است. با توجه به صدها میلیارد دلار که در نفت سرمایه گذاری میشود، این هزینه و اسباب تحقیق سخت ناچیز هستند. بهترین راه کاستن از تقاضا برای نفت و برانگیختن همگان به سرمایه گذاری در انرژی جانشین اینست که به بازارهای انرژی دنیا گفته شود "پی ﺁمدهای " مصرف نفت - ﺁلودگی محیط زیست و ملاحظات امنیتی - از هم اکنون تحول ناپذیر است و نجات ﺁینده در گرو سرمایه گذاری در انرژی جانشین است. و راه کار ﺁن اینست که بر مصرف نفت مالیات تصاعدی وضع شود.
با وضع مالیات ولو کم اما تصاعدی، امریکائیها موافق ﺁن خواهند شد که در انرژی جانشین سرمایه گذاری شود. اگر مالیات وضع شود و این مالیات در انرژی جانشین سرمایه گذاری شود ، زمان جانشین شدن این انرژی کوتاه خواهد شد .
اگر بخواهیم بر مبنای بحثهائی ارزیابی کنیم که در واشنکتن جریان دارند، چنین سیاستی در مد نظر نیست. اتخاذ ﺁن به ﺁینده دور واگذاشته شده است. از قرار ، کشورهای نفت خیز که بخشی از درﺁمد خود را در انرژی جانشین سرمایه گذاری میکنند، عاقل ترند.
انقلاب اسلامی : مقاله ای که خواندید در اکونومیست لندن (23 اکتبر 2003 ) درج شده است. اما،
1 - اما ازکشورهای نفت خیز، یکی ایران است که منابع مهم انرژی دارد و در ﺁنها سرمایه گذاری نمیکند. سالهاست به نیروگاه اتمی بوشهر مشغول است که قرار است روسها با هزینه سنگین بسازد.
2 - کشورهای نفت خیز میباید بیشتر اصرار داشته باشند که انرژی جانشین زودتر به بازار ﺁید. زیرا منبع ذیقیمت ﺁنها کمتر نفله میشود و محیط زیست کمتر ﺁلوده میشود.
3 - امریکا بابت گران بودن نفت 7 میلیارد دلار بیشتر نپرداخته است بلکه این کشورهای نفت خیز هستند که با صدور نفت، خود را از نیروی محرکه عظیمی محروم کرده اند. اگر فرض کنیم در اقتصاد غرب، نفت کاربردی در حد مطلوب دارد، از ﺁنچه نفت در اقتصاد غرب تولید میکند ، 5 درصد نیز به کشورهای نفت خیز نمیرسد. پس اگر امریکا به خاورمیانه قشون میکشد و اگر حاضر نیست در انرژی جانشین سرمایه گذاری لازم را به عمل ﺁورد، بخاطر مجموع ارزشی است که نفت در اقتصاد امریکا و اقتصاد غرب ایجاد میکند. ﺁیا اگر نفت جای خود را به انرژی دیگری بسپرد، ثروتی را که اینک در اقتصاد غرب ایجاد میکند، ایجاد نخواهد کرد؟ با تغییر های لازم، نفت بسا چند برابر بیشتر ثروت ایجاد میکند. اگر کشورهای دارای ثروت نفت رژیمهای مردم سالار و مردمی با وجدان جمعی غنی و شفاف پیدا کنند، اقتصاد جانشین را تدارک میکنند.
با اینهمه، در حال حاضر بنا بر سرمایه گذاری در نفت و رقابت ار بازار جهانی نفت است :
