رابطه با امریکا محورسیاست انتخاباتی خامنه ای و دیگر ایران گیتیها :
انقلاب اسلامی - اطلاعات و نظرهای این فصل را در چهار قسمت دسته بندی میکنیم : در قسمت اول خبرها و گزارشها را می خوانید . در قسمت دوم ارزیابی ها و در قسمت سوم وضعیت گروه رجوی و بازگشت حسین خمینی به ایران را و در قسمت چهارم کار برد منطق صوری را در سیاست خارجی :
خامنه ای رابطه با امریکا را خود تصدی میکند و "انتخابات " را گروگان این رابطه کرده است :
● در 14 دی رویداد نوشته است :
جناح اقتدار گرا که رفتار انتخاباتي خود را برجلوگيري از معرفي اين جناح به عنوان "مانع اصلي" بهبود مناسبات ايران و آمريكا، قرار داده است، پس از گامهاي مثبت اخير واشنگتن، سخت در تنگناي تبليغي قرار گرفته است: چهرههاي شاخص اين جناح طي روزهاي اخير كوشيدهاند با اتخاذ "تاكتيك سكوت"، از كنار موضعگيري در قبال اقدامات آمريكا عبور كنند و هم از اين رو، كمتر نشانهاي از تبليغات ضدآمريكايي سران جناح راست مشاهده ميشود.
دراین میان معدودي از شخصيتها و ارگانهاي تندرو اين طيف به موضعگيريهاي توأم با عصبانيت روي آوردهاند. از جمله، روزنامه "جمهوري اسلامي" ارگان طيف تندرو ضداصلاحات، درمسائل سياست خارجي، در مقاله روز شنبه 13 دي ماه خود به شدت از واكنش وزير امور خارجه در مقابل لغو تحريمها انتقاد كرد و نوشت: "اين مسؤولان حتي اگر طرفدار برقراري رابطه با آمريكا هم باشند، نبايد اين گونه مشتاقانه سخن بگويند
اين روزنامه حتي از صدا و سيما هم انتقاد كرد كه "موضع نه چندان افتخارآميز برخي مسؤولان" در مورد لغو تحريمها را "با آب و تاب" منعكس كرده است.
در پایان سرمقاله بالحني شعاري آمده است: "واقعيت اين است كه ملت بزرگ و انقلابي ايران با قدرت و شايستگي و عظمتي كه دارد، شايسته مسؤولاني باصلابت است كه با دشمنان قسم خوردهاي همانند آمريكا از موضع قدرت سخن بگويند، همان گونه كه امام خميني ميگفت. امام خميني با مواضع تهاجمي خود، همه قدرتهاي شيطاني را وادار به عقبنشيني كرد و جهانيان را با چهره فريبكارانه آنها آشنا ساخت. باور كنيد آمريكا اين بار نيز در صدد فريبكاري است."
انقلاب اسلامی : اما سر مقاله جمهوری اسلامی مقدمه در دست گرفتن رابطه با امریکا توسط خامنه ای و تعیین کمیته سه نفری و موضعگیری خامنه ای بود :
● در 17 دی، رویداد ، از قول یک منبع آگاه خبر داد كه ايران در نامهاي به مقامات آمريكايي شرايط خود براي مذاكره با آن كشور اعلام كرده است.
به گفته اين منبع، اين نامه از طريق اردن براي آمريكا فرستاده شده است. همچنين، سه تن از مقامات عالي كشور شورايي را زير نظر مستقيم مقام رهبري براي بررسي مذاكره با آمريكا تشكيل دادهاند.
انقلاب اسلامی : اما روزی پیش از این خبر، بازتاب خبر دیگری را انتشار داد :
● در 16 دیماه ، باز تاب از قول یک منبع نزديك به وزارت امور خارجه، از تأكيد نماينده ويژه توني بلر بر خواستههاي انگليس از ايران در ديدار غيرعلني وي با وزير امور خارجه ايران خبر داد.
وي در گفتوگو با خبرنگار "بازتاب" اظهار داشت: در اين ديدار كه پشت درهاي بسته انجام شد، گرين استاك فرستاده توني بلر (نخستوزير انگليس) پيام ويژه آمريكا را در رابطه با لزوم مشاركت ايران در برقراري ثبات و رايزني با گروههاي مختلف عراقي براي انتقال قدرت، تسليم خرازي كرده است. از محتواي اين پيام اطلاعي در دست نيست.
وي افزود: در اين ملاقات خصوصي، همچنان انگليس بر زيادهخواهيهاي خود تأكيد كرده و خرازي نيز از همكاري يك طرف دولت بريتانيا با ايران انتقاد كرده است.
اين منبع ادامه داد: در ديدار مذكور، خواستههاي گذشته انگليس از ايران دوباره مطرح شد، اما فرستاده ويژه اين كشور گفت: انگليس حاضر به هيچگونه امتيازدهي در مقابل اين خواستهها به ايران نيست.
گفته ميشود، گرين استاك، گفتوگو و تبادل نظر مستمر انگليس با ايران، پيرامون تحولات عراق و همچنين موضوعات مهم منطقهاي و بينالمللي را خواستار شده است.
انقلاب اسلامی : خامنه ای به سخن در آمد و گفت :
● در 19 دی خامنه ای در باره امریکا و هدفش گفته است : كمك انساندوستانه هيچ ارتباطي به رابطه دو كشور ندارد و با اينگونه اقدامات، دشمني پيوسته، دائمي، عميق و بنياني رژيم مستكبر آمريكا با ملت ايران و مصالح و منافع اين كشور فراموش نخواهد شد.
خامنهاي افزود: هيچ نشاني از كم شدن دشمني مسوولان آمريكا با نظام اسلامي و ملت ايران وجود ندارد زيرا در حالي كه همزمان كمك براي منطقه زلزلهزده ارسال مينمايند، وقيحانه مردم و نظام اسلامي را تهديد ميكنند.
وی گفت : آمريكاييها تلاش دارند تا پنجه چدني خود را در يك دستكش حريري پنهان نمايند، وما اهل منطق و استدلال هستيم و اهل لجبازي نميباشيم و آمريكا بايد توطئه و فشارهاي گوناگون بر ضد نظام اسلامي و مخالفت با منافع و مصالح مردم ايران، حمايت از رژيم غاصب و جنايتكار صهيونيستي، ظلم و ستم به ملتهاي عراق و افغانستان و تلاش براي سلطه بر منابع مالي و حياتي ايران را كنار بگذارد.
انقلاب اسلامی : غیر از اینکه سخنان خامنه ای عمل به منطق ارسطوئی است یعنی در صورت مخالفت است و در واقع دعوت به معامله، یک خبر و دو گزارش ، خبر از ابوظبی و دو گزارش از واشنگتن پست واقعیت را آشکار تر میکنند :
● شبکه ماهواره اي ابوظبي از تماس سري آمريکايي ها با هاشمي رفسنجاني در چند ماه اخير براي از سرگيري مذاکرات دوجانبه خبر داد. به گزارش خبرگزاري مهر، شبکه ماهواره اي ابوظبي به نقل از منابع آگاه اعلام کرد آمريکا در چند ماه گذشته تماسهاي مستقيمي را با هاشمي رفسنجاني رئيس مجمع نظام مصلحت برقرار کرده است. هدف ازاين تماس ها، تلاش براي از سرگيري مذاکرات دوجانبه آمريکا و ايران عنوان شده است. اين منابع همچنين تاکيد کردند تماس ها را آمريکاييها با هاشمي رفسنجاني آغاز کردند زيرا وي از طريق رياست بر مجمع تشخيص مصلحت نظام که بالاترين دستگاه ترسيم سياستهاي استراتژيک نظام جمهوري اسلامي است همچنان مرد نيرومند عرصه سياسي ايران است. اين منابع ادامه دادند کانال هايي که اين تماس ها را با هاشمي رفسنجاني مهيا کرده اند، درجريان جنگ تحميلي عراق عليه ايران ، سفر محرمانه مشاور امنيت ملي رئيس جمهور وقت آمريکا را به ايران براي ديدار با هاشمي رفسنجاني فراهم کرده بودند. بر اساس اين گزارش هاشمي رفسنجاني جزء نخستين افرادي است که از اقدامات آمريکا در مشارکت در کمک ساني به آسيب ديدگان زلزله بم استقبال و از دريافت نشانه هاي مثبت در چند ماه گذشته از سوي آمريکا خبر داده بود.
* و الحیات خبر می دهد که رابطه با امریکا را نیز حسن روحانی تصدی میکند.
● واشنگتن پست دو گزارش در باره روابط امریکا با ایران انتشار داده است :
* در گزارش 6 ژانویه خبر می دهد که امریکا قصد داشته است هیأتی به ریاست خانم الیزابت دول Dole ، برای بازدید از زلزله بم و امداد به ایران بفرستد و قرار بوده است یکی از منسوبان بوش نیز عضو هیأت باشد.
روزنامه سیاست امریکا در ایران را، در ربع قرن اخیر، از افراط به تفریط و خالی از ثبات ارزیابی کرده است. در عوض ، سیاست رژیم ملاتاریا را رویه مند شناخته است. به این معنی که این رژیم از گذاشتن پا دم روی دم ابر قدرت همواره اجتناب کرده و فرصتهای همکاری با امریکا را از دست نداده است. در افغانستان و عراق همکاری کرده است.
روزنامه فرستاده هیأتی به ایران را، آنهم با این ترکیب با اهمیت، کاری بسود رژیم سرکوبگر ایران ارزیابی کرده است که نباید انجام می گرفت.
انقلاب اسلامی : در قسمت دوم به این پرسش پاسخ میدهیم که با وجود به نفع ملاتاریا بودن سفر این هیأت به ایران ، خامنه ای چرا با انجام آن موافقت نکرد.
* در گزارش 9 ژانویه ، واشنگتن پست از اینجا شروع میکند که وزیر خارجه ایران از امکان گفتگو جدید میان ایران و امریکا سخن بمیان می آورد و اینکه تحلیل گران بر این نظر هستند که بسا روابط میان دو دشمن گرم شود.
روزنامه پس از نقل قول خرازی (ایران آماده گفتگو است بشرط تعامل و احترام متقابل و...) ، یادآور می شود که این سخنان واپسین سخنان از این نوع است که بعد از زلزله بم و رفتن امدادگران امریکائی به این شهر، بر زبانهای مقامهای ایرانی جاری می شود. در این سخنان شرط گذاشته میشود اما گویای نگرش مثبت نیز هستند.
اما ایران زمان را مناسب رفتن هیأت امریکائی به ایران ندانست. پاول ، وزیر خارجه امریکا، میگوید : پیشنهاد رفتن هیأت همچنان به قوت خود باقی است. او در کنفرانس مطبوعاتی جدید خود، گفت : پاسخ سریع ایران به پیشنهاد کمک امریکا به زلزله زدگان در او مؤثر افتاده است. با وجود این، وجود تماس به معنای آن نیست کار دیپلماسی آسان گشته است. اما امریکا باید ببیند این تماسها به کجا راه می برد. بنظر پاول آنچه روی داده است یک شکستن یخ سیاسی نیست اما شکستن یخ انسانی هست . پیشنهاد کمک وقتی به آن نیاز بود، شد و این پیشنهاد پذیرفته شد.
بعلاوه ، در هفته گذشته، امریکا به سفیر ایران در سازمان ملل متحد اجازه داد به واشنگتن برود و با رهبران کنگره دیدار و گفتگو کند.
روزنامه یاد آور می شود که محافظه کاران ایران که قدرت را در دست دارند ، امریکا را دشمنی میدانند که ایران باید از خود در برابرش دفاع کند. خامنه ای امریکا را متهم کرد که قصدش از کمک ، تعقیب هدفهای سیاسی خویش بوده است.
پس از نقل قسمتی از سخنان خامنه ای - در همین قسمت آورده ایم - ، واشنگتن پست قول تحلیل گران را نقل می کند : سخنان خامنه ای نسبتاً معتدل بود . بطور مسلم از آن نوع سخنان رد و طرد کننده نبود. محمد حاج یوسفی ، استاد روابط بین المللی در دانشگاه شهید بهشتی تهران ، میگوید : " این سخنان بسیار مهم بودند . باب گفتگو را یکسره نسبتند.
یوسفی می گوید : گشایش امریکا موجب شده است که مقامات ایران جبهه نگیرند. رهبران ایران میخواهند ببینند امریکا در رابطه با بخش انتخابی و بخش غیر انتخابی رژیم ، بخصوص پیش از انتخابات ریاست مجلس که در 20 فوریه انجام می گیرد، چگونه عمل می کند.
نزدیک به تمام تحلیل گران بر این نظر است که زلزله و کمک به زلزله زدگان به هر دو طرف فرصت داد بدانند که در پی زمینه مشترکی هستند.
ایران در عراق بعد از جنگ که 60 درصد مردمش شیعه هستند ، نقش خوش خیم و بلکه تثبیت کننده ای را بازی کرده است. گاری سیک متخصص ایران در دانشگاه کلمبیا می گوید : حقیقت اینست که اگر ایران میخواست روزگار ما را در عراق سیاه کند، به آسانی از عهده این کار بر می آمد. اما ایرانیها این کار را نکردند. دلیل آن نیز این بود که اقبال آن وجود دارد که شیعه بازیگر اصلی صحنه سیاسی عراق بگردد.
در ماههای اخیر ، ایران کوشش بعمل میآورد تا از انزوای بین المللی بیرون آید. یک مقام امریکا در این هفته گفت : ایران نزدیک است روابط دیپلماتیک خود با مصر را که در پی امضای توافقنامه کامپ داوید توسط انور سادات و بگین قطع شده بود، از نو برقرار کند. با ز ایران ، با امضای پروتکل الحاقی، از بحران بیرون آمد. گاری سیک میگوید : سود دو طرف در این است که روابط بهتری داشته باشند و بتوانند بر سر مسائل اساسی با یکدیگر گفتگو کنند. فرصت خوبی است برای اینکار زیرا هر دو طرف فکر میکنند این کار میتواند به نتیجه بر سد.
● اما بنا بر آنچه در فصل اول نقل شد، سخنگوی وزارت خارجه امریکا نسبت به رد صلاحیتها موضع مخالف گرفت و پیش از او ، وزارت خارجه امریکا شرائط چهار گانه امریکا را بر شمرده بود : 1 - انصراف از اجرای برنامه اتمی و 2 - خودداری از حمایت از تروریسم بین المللی و 3 - خودداری از حمایت سازمانهای مخالف روند صلح در خاورمیانه و خودداری از مخالفت با این روند و 4 - رعایت آزادی و حقوق بشر در ایران .
● بنا بر خبری که به انقلاب اسلامی رسیده است ، حسن روحانی به اروپا آمد . مأموریت او اینست که اروپا و امریکا را متقاعد کند در موضوع انتخابات به ملاتاریا فشار نیاورد. بسا خبرها را هم سانسور کنند تا افکار عمومی حساس نشود و حکومتهای غرب را ناگزیر از موضعگیری نکند. او و برادران لاریجانی در لندن و پاریس و برلین فعال شده اند.
در 25 دیماه ((15 ژانویه 2004 ) او در باره رابطه با امریکا گفته است : اين امر مقدماتي دارد و اولين قدم کاهش تنش هاست که به نفع هر دو کشور است . در قدم دوم ، آمريکا بايستي اقدامات خصمانه خود را عليه ايران متوقف کند و در واقع با اين دو قدم ، مي توانيم فضا را مناسب کنيم.
در اين فضاست که دو کشور ميتوانند درباره روابط فکر کنند.
سخنان بوش که به نوعي، از تغيير نظام در ایران سخن گفت ،
حکايت آن ضرب المثل فارسي است که ميگويد، "کسي ، چيزى را بادست ميکشد و با پا پس مي زند".
احساس ما اين است که در آمريکا يک تصميم و برنامه منسجم وجود ندارد، کسي يک جمله مثبت مي گويد و هنوز تحليل آن جمله را نداده ایم ، شخص ديگرى جمله اى منفي ميگويد. وى در مورد خوش بين بودن به برقرارى روابط ميان ايران و آمريکا گفت : هنوز علامت خوشبينانه اى دريافت نشده ، البته خيلي هم بدبين نيستيم و احساس
مي کنم که کليد در دست واشنگتن است .
در باره اعضای القاعده گفته است : تعدادى از افراد القاعده را در طول ماه هاى گذشته به دولت
عربستان تحويل داده ايم . علاوه بر آن ، اطلاعات دقيقي را نيز به دولت عربستان داديم و موفقيتهايي که در طول ماه هاى اخير در عربستان بدست آمد، شايد مقدار زيادى مرهون اطلاعاتي باشد که ما به آنها داديم .
بدین سان ، او می گوید اختیار رابطه با امریکا با "رهبر" است و عامل "رهبر" هم حسن روحانی است!
