انقلاب اسلامی: رژیمی که عامل سازماندهی زندگی فردی و جمعی ایرانیان در استبداد است، در تدارک "انتخابات " مجلس است. مجلسی در خور ولایت مطلقه فقیه :
مجلسی بدون "فضله های موش"!؟ و مشکل ولایت مطلقه فقیه است :
انقلاب اسلامی : در قسمت اول این فصل ، سخنان مشکینی و موضع منتظری و اعتراضهای دو " نماینده " و درقسمت دوم خبرهای گویای تصفیه نامزدها را می خوانید. در قسمت سوم ، چند اظهار نظر و در قسمت چهارم گزارشی را میخوانید که از ایران دریافت کرده ایم:
مشکینی از "شورای نگهبان " میخواهد مانع از رفتن "فضله های موش" به مجلس بشود و منتظری ولایت مطلقه فقیه را عامل نابسامانیها میداند:
● در 30 آذر 1382، در مجلس ملاتاریا، محسن آرمين، نايب رييس كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي ، در قالب تذكر آيين نامهايي گفته است : آيتالله مشكيني از گذشته دور معلم اخلاق بوده، بعيد است اصطلاحات و صحبتهاي به دور از اخلاق را در نمازجمعه مطرح كنند ولي گويي قدرت، اخلاق خاص خود را دارد.
آية الله مشكيني رييس مجلس خبرگان و امام جمعه شهر قم مطالبي را در مورد مجلس و داوطلبان و بررسي صلاحيت نامزدهاي مجلس گفتهاند و به شوراي نگهبان توصيه كردهاند كه يك مؤمن دوبار از يك سوراخ گزيده نميشود. آية الله مشكيني در بخش ديگري از صحبتهايش گفته است در روستا زنان روستايي آرد را الك ميكردند تا فضلههاي موش ازآن جدا شود، با صحبتهاي ايشان گويي شوراي نگهبان يكبار گزيده شده و عدهاي وارد مجلس شدهاند و از تعبير ديگر ايشان ابا دارم كه دوباره مطرح كنم.
آية الله مشكيني سالهاست كه به معلم اخلاق معروف بوده و درس اخلاق مي دادند و كتاب اخلاق هم دارند . ولي امروز به برگزيدگان ملت و كسانيكه التزام خود را به اسلام وخدمت به مسلمانان به اثبات رساندهاند، اينگونه اهانت ميكنند.
ايشان در كتاب اخلاق خود نشان دهند چگونه ميشود به مسلمانان توهين كرد تا ما هم ببينيم چطور ميشود به يك مسلمان توهين كرد. در تذكر قبلي كه دادم برخي مثل آقاي محبينيا برتابيدند و پاسخم را دادند و شما آقاي كروبي از من گله كرديد ولي ميبينم اين صحبتها همچنان ادامه دارد.
افرادي كه در برابر قانون مصونيت دارند آيا در مورد شرعيات و دين هم مصونيت دارند؟ ما هيچ وقت آنگونه كه آيةالله مشكيني درمورد مجلس صحبت كردند درباره مجلس خبرگان و شوراي نگهبان صحبت نخواهيم كرد نه به خاطر ترس بلكه به خاطر اينكه هميشه از خداوند توفيق ادب خواستهايم.
ولي اگر اين صحبتها ادامه پيدا كند، ما مجبور هستيم صريحتر صحبت كنيم تا آقايان بفهمند مقام "لايسئل عن مايفعل" تنها از آن خداست.
و نیز، آرمین ، در ارتباط با برخورد قوه قضاييه با برخي مطبوعات درمورد انعكاس نطقهاي قبل از دستور برخي از نمايندگان، تذكر داده است : اخيراً در بعضي دادگاهها، مطبوعات را به اتهام درج نطقهاي قبل از دستور نمايندگان از جمله مدير مسوول روزنامه ايران و جناب آقاي دادفر به خاطر نشريه خبر جنوب محاكمه ميكنند.
من ابتدا اين موضوع را تذكر دادم ولي تكذيب كردند . ولي بعداً ديديم تبديل به روال شده است . اين به معني سلب آزادي نمايندگان در اظهار نظر و محدود كردن قوه مقننه است كه اگر ادامه يابد نمايندگان نيز به دليل نطقشان احضار ميشوند.
آقاي كروبي از شما ميخواهم با قوه قضاييه صحبت كنيد تا دادگاهها وارد اين قضايا نشوند و مطبوعات از اين جهت محدود نگردند.
* در 3 دیماه، ناصر قوامي، " نماينده " قزوين با استناد به ماده (23) و (24) آييننامه داخلي مجلس، گفته است :
مجلس متعلق به تمام مردم شريف ايران است و توهين و افتراء به آن توهين به تمام ملت ميباشد.
وی ، با اشاره به اظهارات برخي ائمه جمعه بدون آوردن ذكر نام، قول آنها را اینسان نقل کرده است: گاهي ديده ميشود كه افراد در تريبون مجلس انگار قسم خوردهاند عليه نظام حرف بزنند و براي مزدوري قدم بردارند. مجلس به لانه دفاع از ضد انقلاب تبديل شده است، اينها قسم خورده عليه امام (ره) هستند، اينها مأموريت دارند. در همين مجلس عدهاي نماينده مزدور كار ميكنند كه بغضي كه نسبت به امام (ره) دارند از مغز پوسيدهشان نشات گرفته است.
اظهارات فوق اختراعهايي است كه از برخي تريبونهاي نماز جمعه عليه مجلس مطرح ميشود. اين در حالي است كه نمايندگان مجلس ذره ذره وجودشان عشق به امام (ره) است. با اين حال آيا انصاف است كه اين گونه در مورد آنها قضاوت شود؟
تمام فقهاي معظم شيعه بر اين نكته تاكيد دارند كه امام جمعه بايد مردم را به تقواي الهي دعوت كند. عده زيادي از فقها نيز خطبه نماز جمعه را به منزله عبادت ميدانند.
ناصر قوامی ، با اشاره به محتواي برخي بولتنهاي منتشر شده، گفته است: ائمه جمعه در يكي از استانها 127 نماينده مجلس را مشرك و محارب ميدانند و گزارشهاي مجلس و كميسيون اصل 90 را گزارش صهيونيستي مينامند. چه كسي بايد جلوي اينها را بگيرد.
"رييس مجلس" ، در پاسخ به تذكر اين " نماينده " گفته است: شما مطلبي را نقل كرديد كه شايد يك امام جمعه در گوشهاي براي 400 ، 300 نفر گفته باشد كسي كه نه من و نه شما و نه بزرگان و دبيرخانه ائمه جمعه سخنان وي را قبول ندارند. حال شما آن را از تريبوني ميگوييد كه در سطح وسيع منتشر ميشود.
انقلاب اسلامی : نه یک امام جمعه که " ائمه جمعه " این سخنان را به تکرار میگویند. بر فرض هم که یک امام جمعه چنین سخنی را گفته بود، رئیس مجلسی در خور این عنوان میباید بازخواست میکرد.
● پاسخ منتظری به باقری نژادیان:
باسمه تعالي جناب آقاي باقري نژاديان فرد نمايندة محترم كازرون در مجلس شوراي اسلامي (دام توفيقه)
پس از سلام و تحيت ،
نامه جنابعالي ملاحظه شد. يادآور ميشوم مشكلات اساسي مديريت و نظام كشور منحصر به مشكلات ساختاري نظام نيست، بلكه مشكلات فراوان ديگري نيز در كنار آن وجود دارد كه در اين مختصر نميگنجد. و در مورد مشكلات ساختاري بايد گفت اين مشكلات عمدتاً ناشي از تضاد و يا نارسائيهاي موجود در قانون اساسي است. از باب نمونه در قانون اساسي براي جريان امور كشور دو مديريت مطرح گرديده است: يكي ولايت فقيه و ديگري دولت كه بيشترين اعتبار و قدرت تصميم براي ولايت فقيه در نظر گرفته شده و از طرف ديگر بيشتري مسئوليت و پاسخگوئي برعهده دولت ميباشد، و اين مشكل با فرض پذيرش و اعمال ولايت مطلقه مضاعف خواهد بود. زيرا در اين صورت نه تنها دولت بلكه قواي ديگر نيز در برابر اختيارات نامحدود ولايت فقيه كه در برابر هيچكس پاسخگو نيست هيچگونه اختياري نخواهند داشت. آثار مخرب و جبرانناپذير اين امر و عوارض ناشي از آن در سالهاي متمادي گذشته بر كسي پوشيده نيست.
نمونة ديگر تفسيرهاي نادرست و نامقبول قانون اساسي توسط شوراي نگهبان است كه گاه موجب انسداد راه تأسيس قوانين كارآمد و مشكلگشا ميشود . و نمونة ديگر تعدد مراكز قانونگذاري مثل مجمع تشخيص مصلحت و مجلس شوراي اسلامي است كه عليرغم برتري كمي و كيفي مجلس مذكور، سخن نهائي و تصميم آخر از آن مجمع ميباشد. مشروح بحث پيرامون اين قبيل مشكلات در جزوة "ولايت فقيه و قانون اساسي" و "حكومت مردمي و قانون اساسي" اينجانب مندرج در كتاب ديدگاهها مطرح شده است.
توفيق همگان را براي خدمت به اسلام و كشور از خداوند متعال مسألت دارم.
والسلام عليكم و رحمهالله و بركاته
حسينعلي منتظري
16/9/82
"گروهک نهضت آزادی و جبهه ملی و 120 نماینده مجلس ششم رد صلاحیت میشوند یا از بیم تحریم صلاحیتها رد نمیشوند؟ :
● بنا بر گزارش ایلنا در 6 دیماه، مهندس جهرمي ، سخنگوی " شورای نگهبان " گفته است : هرآنچه كه حضرت امام بنيانگذار نهضت و انقلاب اسلامي در رابطه با گروهك نهضت آزادي و جبهه ملي فرمودهاند، عمل خواهيم كرد، چه وزارت كشور و مسؤولين اجرايي قبول داشته باشند و چه قبول نداشته باشند.
وي با بيان اين مطلب كه طبق زمان بندي انتخابات در مرحلهاي قرار داريم كه هيأتهاي اجرايي كارشان در حال انجام ميباشد، گفت: تا پايان وقت اداري هشتم دي ماه بررسي صلاحيت داوطلبان بايد به هيأتهاي نظارت استان اعلام شود.
سخنگوي هيات نظارت بر انتخابات مجلس هفتم با ارائه آمار داوطلبان اين دوره از انتخابات مجلس هفتم اظهار داشت: از بين بيش از 8100 تن از نامزدهاي اين دوره، حدود 1976 نفر در دورههاي گذشته مجلس، نامزد انتخابات بودهاند.
جهرمي ادامه داد: در بانك اطلاعات شوراي نگهبان از 1976 نفر ثبتنام نموده، 1550 نفر مربوط به دوره ششم مجلس ميباشند و كلاً 252 نفر از نمايندگان مجلس ششم در اين دوره ثبت نام نمودهاند.
جهرمي گفت: تعداد 120 پرونده در خصوص نمايندگان فعلي مجلس از طرف قوه قضائيه براي ما فرستاده شده است و حدود 50 استعلام منفي از سوي وزارت اطلاعات و 70 پرونده از سوي نيروي انتظامي در خصوص نمايندگان دوره ششم مجلس به دست هيأت مركزي نظارت بر انتخابات رسيده است.
سخنگوي هيأت مركزي نظارت بر انتخابات با اشاره به استعلامات مراجع چهارگانه در مورد تعيين صلاحيت افراد ثبت نام نموده، گفت: مراحلي كه مراجع چهارگانه بايد جواب ميدادند عليرغم اينكه زمان استعلام حداكثر 5 روز طبق ماده 48 قانون انتخابات ميباشد، ليكن به دليل حجم تعداد نامزدها، اين مرحله از كار به پايان نرسيده است و اميدواريم كه اين امر هرچه سريعتر انجام شود تا در صورتي كه داوطلبي داراي سابقهاي است، براي ما روشن شود.
جهرمي در مورد تشكيل هيأتهاي اجرايي در سطح كشور به خصوص 2 استان اصفهان و لرستان تأكيد كرد: در همه حوزههاي انتخاباتي هيأت اجرايي تشكيل شدهاند و كار طبق روال در حال اجراست.
...
سخنگوي هيأت مركزي نظارت بر انتخابات مجلس هفتم در موردتفاوت ديدگاه شوراي نگهبان و وزارت كشور درباره استعلام از مراجع چهارگانه گفت: بعضي از شرايط انتخاب شوندگان در قانون بايد به نحو احسنت بررسي و احراز شود، التزام عملي به اسلام، جمهوري اسلامي، قانون اساسي و اصل ولايت فقيه و نداشتن سوء مديريت بايد احراز شود. به طور مثال شايد افرادي باشند كه در محل سوء شهرت داشته باشند ولي نه در قوه قضائيه و يا در نيروي انتظامي يا وزارت اطلاعات سابقهاي به ثبت نرسيده باشد، اما يقيناً در محل افرادي شناخته شده هستند و لذا طبق شرايط قانوني بايد احراز صلاحيت شوند.
وي با اشاره به سخنان مسؤولين وزارتكشور درباره خلاف رويه عملكردن شوراي نگهبان مبني بر صدور اطلاعيههاي اخير اين نهاد، تأكيد كرد: به دنبال اين هستيم كه موارد را به مردم به صورت شفاف اعلام كنيم و در اين اطلاعيهها فقط قانون ذكر شده است و اين نوع اطلاعيهها براي روشن شدن اذهان عمومي و پيشگيري از تخلفات احتمالي است.
جهرمي در مورد غيرقانوني بودن تشكيل هيأتهاي بازرسي در سطح كشور، تصريح كرد: قبلاً اعلام كردهام كه هيأتهاي بازرسي در قانون ذكر نشده است و شركت هيأتهاي بازرسي در جلسه هيأتهاي اجرايي خلاف قانون است، چيزي كه در قانون آمده است، وزارت كشور ميتواند "بازرس" در كل كشور داشته باشد.
سخنگوي هيأت مركزي نظارت بر انتخابات مجلس هفتم در ادامه اين نشست خبري در پاسخ به سئوالي درباره نحوه عملكرد اين هيأت در مورد بررسي صلاحيت داوطلبان نمايندگي مجلس هفتم گفت: شوراي نگهبان طبق قانون و مطابق شرايط مندرج در آن نسبت به احراز صلاحيتها با در نظرگرفتن حداقلها عمل خواهد كرد.
جهرمي در مورد اين مطلب كه "اگر رد صلاحيتها زياد باشد، ممكن است حضور مردم در انتخابات كم شود" گفت: در انتخابات شوراها مگر رد صلاحيت داشتيم كه ميزان آراء پايين بود. حضور مردم بستگي به عملكرد مجلس و نمايندگان دارد. آمار نشان ميدهد كه در دوره پنجم 33 درصد از 5300 نفر نامزد انتخابات فاقد شرايط بوده و احراز عدم صلاحيت شد. اما مشاركت مردم 72 درصد بود، لذا ارتباطي در كاهش مشاركت مردم در صورت بالا بودن عدم احراز صلاحيت نميبينيم.
ناظران سياسي از وجود نشانههايي مبني بر عقبنشيني احتمالي طيفي از جريان ضداصلاحات از رد صلاحيت گسترده كانديداهاي اصلاحطلب در انتخابات مجلس هفتم خبر ميدهند.
● در 4 دیماه، "رويداد"، خبر داده است که برخي اخبار درز يافته از محافل جناح راست در روزهاي اخير نشانگر آن است كه بخشي از جريان راست و ضداصلاحات از خطمشي ستاد فرماندهي جريان اقتدارگرا مبني بر "احراز صلاحيت" كانديداها و سختگيري در رسيدگي به صلاحيتها ابراز نگراني كردهاند. اين طيف از نيروهاي جناح راست برخلاف طيف مقابل كه از سخنان اخير آيةالله خامنهاي در مورد انتخابات بخشي از سخنان وي استناد ميكنند كه از "به راه انداختن تفتيش عقايد" در بررسي صلاحيتها انتقاد كرده بود. دليل اين امر، نگراني اين جريان از احتمال فشارهاي خارجي بر اقتدارگرايان در مورد آزادي انتخابات بوده است كه پس از ملاقات "شيرين عبادي" و "ژاك شيراك" و طرح موضوع آزادي انتخابات در اين ديدار تشديد شده است.
به دنبال همين مسأله و در حاليكه نيروهاي تندرو، اين موضوع را به بهانهاي براي برخورد قضايي با عبادي تبديل كردهاند، طيفي از فعالان و رسانههاي جناح راست، در موضعگيریهايي، خواستار عدم سختگيري شوراي نگهبان در انتخابات شدهاند. در همينباره، يكي از يادداشتنويسان روزنامه "رسالت" در شماره سهشنبه دوم ديماه اين روزنامه نوشت: "برخلاف شوراي نگهبان كه ميخواهد براساس قانون به تأييد و يا رد صلاحيت بپردازد، در اين انتخابات به نفع جناح اصولگراست كه هيچ رد صلاحيتي صورت نگيرد . البته جناح اصولگرا بر همان مشي اصولگرايي، منافع ملي را مقدم به منافع جناح ميبيند و هيچگاه خواستار پايمال شدن حقوق ملت نخواهد بود.".
احمد ناطقنوري، اخوي رئيس ستاد انتخابات جناح راست، هم در يك عقبنشيني ديگر، گفت: "آنجايي كه احساس كرديم فردي با نظام و سيستم عناد نداشته و در مقابل سيستم نيست، از او بگذريم." كمال الدين شهرياري نيز كه در جامعه اسلامي مهندسين قائم مقام محمدرضا باهنر، معاون اجرايي ستاد انتخابات جناح راست ميباشد، تأكيد كرد كه "در برسي صلاحيتها نبايد تندروي كرد.
همچنين روزنامهها و تريبونهاي ضد اصلاحات از روز سهشنبه، دوم ديماه، حمايت خود از عملكرد شوراي نگهبان و نظارت استصوابي را كنار گذاشتهاند كه احتمال ميرود يك خطمشي جديد باشد. اين در حالي است كه "امير محبيان" عضو سردبيري روزنامه "رسالت" با ارائه تحليلي، دليل اين رويكرد جديد را بدين شكل فاش ساخت: "مسابقهاي ميان برخي گروهها و نهادها شروع شده كه تمام آنها در حال اثبات اين هستند كه نهادهاي حكومتي، صلاحيت برگزاري انتخابات را ندارند و دائماً به دنيا علامتهايي را ميفرستند مبني بر اينكه در ايران ممكن است تخلفاتي ايجاد شود و لازم است كه ناظر بينالمللي وجود داشته باشد. اينگونه رفتار صرفاً ميتواند تصوير ايران را در سطح جهاني تخريب كند."
با وجود اينها، طيف مقابل و تندرو جناح راست بار ديگر بر ضروروت رد صلاحيت آن دسته از فعالان سياسي كه آنها را "عوامل ضدانقلاب" ميخواند، تأكيد كرده است. حبيبالله عسگراولادي دبير كل جمعيت مؤتلفه در همين باره، روز سهشنبه دوم دي ماه اعلام كرد كه ما حتي اگر ببينيم كه تإييد صلاحيت چند ضد انقلاب و مخالف نظام باعث گسترش مشاركت مردم ميشود، چنين نخواهيم كرد. علي مشكيني، دبير جامعه مدرسين حوزه علميه قم، هم جمعه اين هفته در اظهاراتي توهين آميز، از شوراي نگهبان خواسته بود باري ديگر از سوراخ مجلس ششم گزيده نشود.
دو دستگي و مواضع ضد و نقيض درباره چگونگي رسيدگي به صلاحيت كانديداها در ميان نيروهاي راست كه ظاهراً ناشي از دو برداشت متفاوت از سخنان آية الله خامنهاي است، اين تحليل را تقويت ميكند كه جريان ضداصلاحات از يك سو ميكوشد تا در فاز تبليغي و از طريق چهرههاي فرهنگي-مطبوعاتي و جوان خود، احتمال محدود بودن رد صلاحيتها را در محافل سياسي و در سطح افكار عمومي مطرح سازد تا از دو قطبي شدن فضاي سياسي و به ميدان آمدن هواداران اصلاحات جلوگيري كند و از سوي ديگر و در عمل، پروژه رد صلاحيت گسترده كه مورد تأييد و حمايت چهرههاي تندرو و سنتي است، به اجرا درآورد.
با اين حال، كاهش شديد مشروعيت ساختار سياسي و شرايط خاص بينالمللي، ستاد فرماندهي جريان اقتدارگرا را با سردرگمي و تناقض در مورد اجراي چنين پروژهاي مواجه كرده و به همين خاطر، هنوز تصميم روشن در اين باره گرفته نشده است. تغيير موازنه در سطح تبليغي جناح راست به سوي هر يك از دو طيف اين جريان تا حدودي ميتواند، نشانگر "تصميم اصلي و نهايي" در مورد رد صلاحيتها باشد .
● با وجود این، در 2 دیماه، ایرنا خبر داده است :
سخنگوى قوه قضاييه اعلام کرد ديوان عدالت ادارى، در جلسه عمومي خود ، مصوبه اصلاح قانون انتخابات را خلاف قانون دانست و آن را ابطال کرد.
غلامحسين الهام روز سه شنبه در گفت وگو با خبرنگاران گفت : اعضاى ديوان ، در جلسه روز گذشته خود ، تشخيص دادند که مصوبه هيات دولت درخصوص انتخابات ، فراتر از اختيارات هيات وزيران است و از همين رو، آن را ابطال کرد.
وى ، با اشاره به اصل۶۷ قانون اساسي، گفت : اختيارات شوراى وزيران در خصوص قوانين عادى است . در قانون انتخابات تصريح شده است که وابستگان تشکيلات، هواداران و گروههاى غير قانوني ، نمي توانند در انتخابات ، به عنوان داوطلب شرکت کنند.
درآئين نامه مصوبه دولت آمده است که افراد، گروهها و تشکيلاتي که از سوى محاکم محکوم شده اند، نمي توانند در انتخابات داوطلب شوند. محدود کردن مراجع صالح به دادگاه که در آيين نامه آمده است ، قانوني نيست و مراجع صالح مي توانند غير از دادگاه هم باشند.
وى افزود : امام (ره ) درخصوص نهضت آزادى و غيرقانوني بودن اقدامات اين نهضت و مشارکت اين نهضت در امور اجرايي و تقنيني ، حکمي دادند. اگرموارد مصوبه براى شرکت داوطلبان در انتخابات
به محاکم محدود شود، طبعا نظيراين حکم امام غيرقابل اجرا شناخته مي شد که اين خلاف اصول تصريح شده درقانون است .
وى ، از ديگر اشکالات آيين نامه هيات دولت را تغيير جمله "ابراز
وفادارى به قانون اساسي " به اعلام کتبي از سوى داوطلب عنوان کرد و افزود : بحث وفادارى به قانون اساسي چيزى نيست که با يک مکتوب اعلام شود، بلکه ابراز وفادارى شرط انتخابات است و نمي توان آن را به شکل صورى محدود کرد. و
● سایت امروز (7 دیماه) خبر داده است : یك فرد مطلع به سايت امروز گفت: معاونت اطلاعات نيروي انتظامي در پاسخ به استعلامهاي وزارت كشور، پروندههاي زيادي عليه داوطلبان سرشناس اصلاحطلب به هيأتهاي اجرايي و نظارت ارسال كرده است. وي افزود: اين اقدام بدعتآميز زير نظر حجتالاسلام رمضاني، از اعضاي دفتر مقام رهبري صورت گرفته، در هيچ انتخاباتي سابقه نداشته است.
انقلاب اسلامی: بدین قرار، هیأت وزیران تصویب کرده است که تنها کسانی نمی توانند در انتخابات شرکت کنند که محکومیت قضائی پیدا کنند و دیوان عدالت اداری که دری نجف آبادی ، عضو سازمان ترور و کسی که در "قتلهای زنجیره ای " وی را رئیس آن کرده اند، این تصویب نامه را لغو کرده است. زیرا مراجعی غیر از دادگاه نیز میتوانند انسانهائی را از حق نامزد شدن محروم کنند!
اگر انتخابات در رابطه با امریکا انجام میگیرد، آیا تحریم همگانی بهترین پیام به وجدان جهانی نیست؟
● سید مصطفی تاج زاده و نادر صدیقی از جمله گفته اند:
گفتمان "ايران براي همه ايرانيان" كه به شعار محوري اصلاحطلبان در انتخابات مجلس ششم تبديل شد، با در نظر گرفتن همين تنوعات جامعه ايراني و با تأكيدي كاملاً ويژه و دمكراتيك بر "همه"ي آن واقعيتهاي متكثر اجتماعي، قومي، مذهبي، سياسي، فرهنگي و جنسيتي عرضه شد. اين گفتمان از آنجا كه دقيقاً در تقابل با تقسيمبندي جامعه به "خودي ـ غير خودي" عرضه شد، دركي از مليت ايراني به نمايش گذاشت كه كاملاً با درك ناسيونال ـ فاشيستي بعضي رهبران جهان سوم متفاوت بود. يعني متفاوت از آن درك خلقگراييهاي بعثي ـ كماليستي كه در نظريه آمرانه "براي خلق به رغم خلق" متجلي شد، گفتمان مذكور با ملاحظة خواست آشكار و بر زبان آمده ملت در پاي صندوقهاي رأي خواهان ايراني آزاد و آباد براي همة ساكنين ايران شهر و با مشاركت فعال همه آنان بود. شعار "ايران براي همه ايرانيان"، گفتماني بود همتبار با گفتمان "ملت بالفعل" كه امام خميني در جريان اوجگيري انقلاب اسلامي آن را عليه درك انتزاعي و ناسيونال ـ فاشيستي شاه از واژة "مليت ايراني" برافراشت و ما ايرانيان اكنون با تكيه بر ماهيت دمكراتيك همين گفتمان در موقعيتي قرار گرفتهايم كه بتوانيم فرمولهاي مشابه از قبيل "عراق براي همه عراقيها" و "افغانستان براي همه افغانها" و به طور كلي خاورميانه براي همه ساكنين اين منطقه مظلوم را به عنوان علاج قطعي جنگها و تنشهاي ديرپا پيشنهاد كنيم.
به اين ترتيب اصلاحطلبان با حركت از نقطة عزيمتِ ايرانيترين شعار خود ميتوانند پلي اسلامي و انساني بزنند بر فراز ديوارها و مرزهاي جدايي و برساخته بنيادگرايان جهاني و منطقهاي. اصلاحطلبان ايراني به دور از همة استانداردهاي ضد بشري دوگانه، خواهان تعميم گفتمان اخلاقي و دمكراتيك خود و پايههاي آن از قبيل حاكميت قانون، گفتوگو، عدم خشونت، حق تعيين سرنوشت نسل حاضر و ملت بالفعل به دست همين ملت، تبديل معاند به مخالف و مخالف به موافق، جامعه مدني، نفي تقسيمبندي خودي ـ غيرخودي از نگاه حكومت، رعايت حقوق شهروندان و بلاموضوع كردن سفرهاي هياتهاي حقوق بشري به كشور، ارباب بودن مردم و پاسخگوشدن قدرت و كثيري از شعارهاي مشابه كه در فضاي تحولات خردادي جامعه روييد و باليد، به همه كشورهاي خاورميانه هستند.
از سوي ديگر چنانچه اصلاحطلبان ايراني نتوانند تلفيقي شايسته از فعاليتهاي مدني و سياسي خود در داخل كشور و مساعي صلحطلبانه فرا ـ سرزميني ارائه كنند، بيم آن ميرود كه با رهاكردن اين عرصه، راه براي نوعي تقسيم كار هرچند موقت، ميان بنيادگراهاي جهاني و تمامتگرايان داخلي و منطقهاي فراهم شود. در واقع انباشت قابلتوجه نفرت ضدآمريكايي در منطقه خاورميانه و جهان اسلام به حدي است كه امكان يك "تجارت" شوم با اين سرمايه را در اختيار تمامتگرايان خاورميانه ميگذارد. انحصارطلبان ايراني از هماكنون و با اشكال گوناگون به آمريكاييها پيغام ميدهند كه اصلاحطلبان را نفوذي در داخل و خارج از مرزهاي كشور نيست، برگزيدگان ملت ميهمانان موقتي هستند كه تندباد تصادفي برگههاي رأي به سفرة حاكميت پرتابشان كرده است، و در واقع اين "ما" هستيم كه به مثابه "پاي ثابت حاكميت" ميتوانيم نفوذ ملي و فرا سرزمينيِ اسلام و انقلاب اسلامي را خرج "آرامسازي" عراق و افغانستان و حتي فلسطين كنيم و در عوض از سود حاصله اين بازيِ ژاندارمي، در جهت سركوب يا اعمال محدوديتهاي داخلي بهرهمند شويم.
آنچه اصلاحطلبان مذاكرات شفاف و رسمي به منظور استقرار "صلح عادلانه" و قابل تلفيق با دموكراسي مينامند، علاوه بر ارزش ذاتي، از جمله براي مقاومت در مقابل همين پروژه آرامسازي قبرستاني و محتمل پيشنهاد ميشود. به ويژه آنكه تمامتخواهان دركي عيني و پراگماتيك از مصالح و منافع كوتاه مدت خود دارند و تجارب تاريخي نشان ميدهد كه برخلاف همة مدعاهاي "سازشناپذيري" خود، قادرند به سرعت در مورد همين منافع فصلي و زودگذر سازش كنند. به اين ترتيب مدافعان اصلاحات و دمكراسي در صورت غفلت از زمينههاي عيني سازش، ممكن است در يك بزنگاه تاريخي، اگر چه در كوتاه مدت، توسط انحصارطلبان پشت سر گذاشته شوند. امري كه به نوبة خود ممكن است منجر به فرصت اندوزيِ كوتاه مدت تمامتخواهان شود، اما غم بزرگ آن است يك فرصت طلايي را از دست نسل تشنة تحول و اصلاحات درونزا بربايد.
به علاوه دست كم گرفتن ميزان نفرت ملل مسلمان از اقدامات تجاوزگرانه تنها به خطر غمض عين از امكان سازش به رغم منافع ملي محدود نخواهد شد، بلكه خطر بزرگتر آن است كه رشد منجيگرايي بيگانه كه به نوبه خوداز نااميدسازيهاي تنگنظران داخلي تغذيه ميكند، بسياري از دستاوردهاي بزرگ انقلاب اسلامي و اصلاحات را در معرض مصادره آلترناتيوهاي برساختة خارجي قرار دهد.
واقعيت تلخ اين است كه انسدادگران داخلي با مينگذاري در مسير ارادة ملت و در راه پيشرفت طبيعي و تدريجي نهادهاي انتخابي تا حدودي موفق شدهاند بخشي از انرژيهاي فعالان و بازيگران سياسي را مشغول خود كنند و از رهگذر توليد حجم قابل توجهي از نااميدي داخلي، بسياري از چشمها را بر تحقير توليد شده توسط جنگ افروزان جهاني در منطقه ببندند. مظالم آشكار و بلافصل انسدادگران امكان شناخت واقعي اهداف و نيات بنيادگراهاي بيگانه را براي بخشي از نسل جديد دشوار كرده و در مقايسه با فوران آگاهيها و آزاديهاي عصر خردادي، ممكن است به غفلت از تحولات دورانساز ملي و جهاني راه برد.
...
مسئله اساسي اين است كه بين پر كردن صندوقهاي آرا و پر كردن مسالمتآميز خيابانها براي تظاهرات دموكراسيطلبانه، صلحخواهانه و عدالتجويانه عليه جنگسالاران جهاني، پيوندي وثيق وجود دارد و اميد و باور به امكان تحولات دموكراتيك، مسالمتآميز و غيرخشونتبار، هر دو رخداد صندوقي و خياباني را بههم متصل ميكند. ملت ما درست در لحظه فوران آگاهيها و باورها به امكان حل ملي مسائل به شيوههاي قانونمند و دمكراتيك بود كه به پاي صندوقهاي رأي رفت ولي بنيادگراهايي كه در عين گردن ننهادن به آراي ملت، آمريكايي نماياندن گفتمان "گفتوگو" و "نقد خشونت سياسي" مطبوعات و فضاهاي مدني خردادي را در دستور عمليات بحرانساز خود قرار دادند، به طور خواسته يا ناخواسته زمينهاي فراهم كردند تا بسياري از چشمها بر خشونت بنيادگراهاي جهاني بسته شود.
...
اكنون در سايه همين انحصارها و انسدادها، ميل به ساده سازي مسير پيشرفت و ترقي در برخي از لايههاي نسل سرخورده از اصلاحات فزوني گرفته است و به جاي پويايي فكري و انديشگي نسل خرداد در جهت تداوم گفتمان عدم خشونت، دمكراسي، اصلاحات و جامعه مدني، راهحلهاي حاضر و آمادهاي جستجو ميشود كه تجاوز خارجي به منطقه آن را "در دسترس" و در همسايگي قرار داده است. در همين جهت كوشش بيوقفه انسدادگران به منظور تخريب هرآنچه ملت با آراي خود عزم ساختنش را داشته، به ترويج اين باور به مراتب مخربتر در بخشي از شهروندان شده است كه "دستي از بيرون برآيد و كاري بكند".
...
براي خروج از اين وضعيت انسدادي چارهاي جز بازسازي و بازتوليد همان گفتمان دوم خردادي و انطباق آن با شرايط تازه نيست. درست در همان جايي كه تمامتخواهان داخلي و به تبعيت از آنها برخي مرعوبين و منفعلين عمليات رواني حريف در صفوف دوم خردادي ميكوشند نتيجه بگيرند كه بنبست فعلي محصول طبيعي اصلاحات و گفتمان حاكميت قانون، گفتوگو و عدم خشونت است، بايد پاسخ داد كه قضيه برعكس است. يعني وضعيت فعلي محصول كم بها دادن به همين گفتمان و عملياتي نكردنش در ظرف نهادهاي مدني و قانونمند كشور است. علاوه بر اين گفتمان قانونگرايي، صلح و عدم خشونت را نميتوان فقط در سويههاي سلبي و فرامرزي يعني غيرقانوني عمل نكردن، جنگافروزي و خشونت نكردن بيگانگان تلخيص كرد. بلكه همين انديشه، در بعد ايجابي خود فضايي بينظير براي رويش و بالندگي انواع تاكتيكهاي مبارزاتي مسالمتآميز و مدني فراروي فعالان اصلاحطلب قرار ميدهد. راه خروج از بنبست فعلي نه در وانهادن گفتمان اصلاحات از درون و دل بستن به آنارشيسم و كلبي مسلكي يا به رهايي خشونتبار يك "منجي" برون منطقهاي، بلكه در تقويت وارتقاي همين گفتمان و اتصال آن به جريان همتبار و مشابه همچون طرفداران صلح و دمكراسي عادلانه در سرتاسر جهان است. امري كه عملياتي شدن آن از مجراي پيوند نهادها و سازمانهاي مدني كشورمان با سازمانها و نهادهاي مشابه در منطقه، اروپا، آمريكا و ساير جهان ميگذرد. گفتمان دموكراسي، گفتوگو، صلح، جامعه مدني و عدم خشونت ابزار مفهوميِ نيرومندي در اختيار ما مينهد تا به كمك آن به نقد توأمانِ خشونت پرستي تنگنظران داخلي و مداخلات خشونتبار خارجي در منطقه بپردازيم. اين گفتمان هنگامي كه در بستر تجارب سالهاي اخير صيقلخورده و بر محمل سازمانهاي مدني كشور و منطقه حمل شود، انرژي بزرگي توليد خواهد كرد.
اين بدان معناست كه اصلاح طلبان ايراني، خود را بخشي از جنبش جهاني صلح و دموكراسي ميدانند و اومانيسم اسلامي خود را به خانواده جهاني فعالان حقوق بشري در سرتاسر جهان پيوند ميزنند. براي مقابله با آشوب ضد بشري جنگ افروزان جهاني و براي مقاومت در مقابل بهرهوري و تغذيه بنيادگرايان و خشونتپرستان منطقهاي از همين وضعيت، ما دست همكاري به سوي بشريت آزاديخواه دراز ميكنيم و دستهايي را كه از سوي دموكراسيخواهان، صلحطلبان و بشردوستان جوامع مسلمان، اروپايي، آمريكايي و آسيايي و اين سو و آن سوي اقيانوسها و قارهها به جانب ما دراز شده است، به گرمي ميفشاريم.
انقلاب اسلامی : اگر "اصلاح طلبها " هم اطلاعات گویای روابط پنهانی ملاتاریا با امریکا را راست می یابند و می دانند که انحصار طلبها میخواهند خود را تنها طرف معامله با امریکا بکنند و اگر راه حل اینست که "اصلاح طلبها " با جانبداران مردم سالاری و حقوق بشر در جهان پیوند بجویند و حمایت وجدان جهانی را بدست آورند، نخست می باید محدودۀ ولایت مطلقه فقیه را ترک کنند و آنگاه به کسانی بپیوندند که به مردم ایران میگویند : اگر میخواهید وجدان جهانی به حمایت جنبش شما بیاید و نمیخواهید قدرت خارجی قیم بگردد و ، با تهدید به مداخله نظامی ، رژیم را باج گذار خود کند و هر زمان لازم دید، مداخله نظامی کند، می باید ، در شفاف ترین بیان، مخالفت خویش را با رژیم ملاتاریا ، ابراز کنید. شفاف ترین بیان، در حد اقل، تحریم فعال انتخابات است و در حداکثر، جنبش همگانی برای استقرار قطعی و بدون بازگشت مردم است .
● روزنامه شرق در 3 دی 82 متن گفتگوی ایرج جمشیدی را با بهزاد نبوی را بدینسان درج کرده است :
از بهزاد نبوی پرسیده شده است:
* از شما در آستانه تشكيل مجلس ششم شنيديم كه اگر سازمان يافته و با برنامه حركت نكنيم، مجلس فقط به يك تريبوني تبديل خواهد شد كه كاركرد آن صرفاً به نطق پيش از دستور و بيان ديدگاه هاي نمايندگان تبديل مي شود، آيا فكر مي كنيد الان به آن نقطه رسيده ايم؟
و بهزاد نبوی پاسخ داده است : به طور مطلق به اين نقطه نرسيده ايم. اما اعتراف مي كنم كه قبل از تشكيل مجلس ششم، احزاب و گروه هاي تشكيل دهنده اكثريت اين مجلس و هيچ كس ديگري طرح هاي بسياري كه ماه ها روي آن كار كرده باشند را نداشتند. مع الوصف از آغاز كار مجلس تاكنون، ده ها طرح اصلاح طلبانه به تصويب مجلس رسيده، ولي يا در مجمع تشخيص در انتظار تصميم گيري است و يا در حال "سعي" بين مجلس و شوراي نگهبان است! پيش بيني من در اوايل كار مجلس اين بود كه ما بايد صدتا طرح و لايحه را به تصويب برسانيم، شايد شوراي نگهبان توي رودربايستي گير كند و ده تاي آن را تاييد كند. البته ما نتوانستيم آن توليد انبوه را داشته باشيم، مع الوصف شوراي نگهبان هم بدون هيچ رودبايستي حتي يك طرح و لايحه اي كه در جهت خواست اصلاح طلبان باشد تأييد نكرد. مثلاً مجلس طرح جرم سياسي را تصويب و به شوراي نگهبان فرستاد، اما اعضاي شوراي نگهبان صريحاً مي گويند ما در جمهوري اسلامي چيزي به نام جرم سياسي نداريم! يعني حرف زور و خلاف نص صريح قانون اساسي!در اصول مختلف قانون اساسي به جرم سياسي تصريح شده، ولي شوراي نگهبان صريحاً جرم سياسي را رد مي كند و مي گويد در جمهوري اسلامي همه يا طرفدار يا برانداز و محارب نظام هستند. ما با چنين جرياني روبه رو بوده ايم...
* آقاي مهندس اجازه بدهيد، به آينده نگري در مورد انتخابات مجلس هفتم بر گرديم . فرض كنيم كه جناح راست در انتخابات مجلس هفتم پيروز شود، آن وقت تاثير اين پيروزي را بر آينده انتخابات رياست جمهوري و تحولات كشور چگونه قابل ارزيابي است؟
بهزاد نبوی پاسخ گفته است : من حاضر نيستم روي فروضي كه احتمال آن خيلي ضعيف است، مصاحبه كنم . شما چرا از همين حالا جشن پيروزي جناح راست را به راه انداخته ايد؟
روزنامه نگار : جشن پيروزي راه نينداخته ايم، فقط يك فرض را مطرح كردم.
بهزاد نبوی : خودشان اين قدر كه شما به پيروزي آنها باور داريد، باور ندارند. اين يك عمليات رواني است. بگذاريد اگر اين اتفاق افتاد در اين باره بحث كنيم. الان هيچ ضرورتي ندارد كه پيش بيني كنيم اگر جناح راست در انتخابات پيروز شد چه اتفاقاتي مي افتد. اما از اين باب كه به مردم يك هشداري داده شود، آقاي افخمي (نماينده تهران) چند هفته پيش در نطق پيش از دستور خود مباحثي را مطرح كرد كه اگر محافظه كاران در انتخابات برنده شوند، چه شرايطي در كشور مي تواند پيش بيايد .البته باز هم تاكيد مي كنم كه من خيلي بعيد مي دانم طيف محافظه كار در انتخابات برنده شوند. پيروزي محافظه كاران در انتخابات دور هفتم تنها در صورتي تحقق مي يابد كه مردم در تهران و شهرهاي بزرگ رأي ندهند
* روزنامه نگار پرسیده است : اگر انتخابات آزاد و عادلانه باشد اما مشاركت كم باشد چه اتفاقي مي افتد؟
بهزاد نبوی پاسخ داده است : ممكن است انتخابات آزاد و عادلانه باشد و در عين حال مشاركت هم پايين باشد. سرنوشت هماني خواهد بود كه در انتخابات شوراها اتفاق افتاد. مردم بايد بدانند اگر در انتخابات شركت نكنند مفت و مجاني حق تعيين سرنوشت خود و كشور را به يك اقليت ده الي پانزده درصدي سپرده اند كه آرزوي طرف مقابل هم چيزي جز اين نيست و از سال ها قبل گفته است كه "جمهور ناب" بايد در سرنوشت كشور دخالت كند، زيرا تعيين سرنوشت كشور و نظام كار هر كسي نيست، بلكه فقط "جمهور ناب" بايد اختيار كشور را در دست داشته باشد؟! يعني همان اقليت- ده پانزده درصدي - كه عرض شد. خواست و آرزوي جناح محافظه كار اين است كه چنين اتفاقاتي بيفتد، مردم نبايد اين آرزو را بر آورده كنند .
* روزنامه نگار پرسیده است : يعني با توجه به شرايطي كه ايران به لحاظ بين المللي قرار گرفته و در واقع با اتهاماتي از قبيل كاهش مشروعيت يا عدم پشتيباني مردم مواجه است، آيا به نظر شما باز هم جناح راست به استراتژي كاهش مشاركت مردمي تمايل دارد؟
بهزاد نبوی پاسخ داده است : اگر اينها به مسائل كشور توجه داشتند، وضع را به جايي نمي كشاندند كه از نظر بين المللي ايران در شرايطي قرار بگيرد كه دوباره به خاطر نقض حقوق بشر در مجمع عمومي سازمان ملل محكوم شود يا در مورد مسائل هسته اي اين گونه به كشور فشار وارد شود.كشوري كه سال ۲۰۰۱ به خواست او "سال گفت و گوي تمدن ها" نام گذاري شد، امروز به لحاظ شرايط بين المللي در چنين موقعيت حساس و خطيري قرار گيرد و اگر فشار اصلاح طلبان نبود، شايد امروز پرونده ايران به شوراي امنيت سازمان ملل ارجاع شده بود. آنها به اين مسائل بي توجهند و برايشان مهم ترين مسئله پيروزي در انتخابات و كسب قدرت ولو به صورت كوتاه مدت است.
* روزنامه نگار پرسیده است : آيا قادر به حفظ چنين قدرتي هستند؟
بهزاد نبوی پاسخ داده است : شايد تصورشان اين است كه بعد از در دست گرفتن مجلس و قدرت يك نوع اصلاحات از نوع چيني در كشور ما انجام دهند. يعني حقوق و آزادي هاي اجتماعي را تا حدودي محترم بشمارند. اما حقوق و آزادي هاي سياسي را كاملاً محدود كنند، تا با اين كار، رضايت بخش مهمي از مردم را جلب كنند و از آن طرف هم با خارجي ها با دادن امتيازات فراوان صرفنظر از منافع ملي به نوعي تعامل برسند.
* روزنامه نگار پرسیده است : آيا عملي است؟
یهزاد نبوی پاسخ داده است : بعضي ها معتقد هستند چون اين جريان به بدنه مذهبي و اعتقادي متصل است، چنين كاري برايش عملي نيست.اما اين جريان به راحتي مي تواند پايگاه عوض كند و با مسائل آن طور كه تظاهر مي كند اعتقادي برخورد نمي كند. من در تذكر آئين نامه اي چند روز پيش خود هم گفتم كه اين جريان از دين به عنوان ابزار استفاده مي كند و بسياري از مواضع "اسلام خواهانه" و "ضدآمريكايي" امروز اقتدارگرايان، كه صرفاً به خاطر مقابله با اصلاح طلبان و جلوگيري از تحقق شعارهاي آنان در زمينه هاي داخلي و خارجي مطرح مي شود، در صورت نياز مي تواند به فراموشي سپرده شود و هرآنچه را كه بر اصلاح طلبان حرام مي دانستند، براي خودشان حلال كنند.
انقلاب اسلامی : 1 - بدین قرار ، بهزاد نبوی ، در "انتخابات " مجلس ششم ، اصلاح طلبها به مردم دروغ گفته اند. در حقیقت، نه طرحی و نه برنامه ای داشته اند. 2 - در همان حال که به سئوال کننده میگوید چرا از همین حالا جشن پیروزی جناح راست را گرفته اید ، خود مردم را از عدم شرکت در انتخابات می ترساند که مفت و مجانی سرنوشت خود را به دست یک اقلیت 10 درصدی می سپارند. آیا او فراموش کرده است که در حکومت رجائی ، همین اقلیت بود ؟ از پاسخی که او در باره رابطه ای میدهدکه جناح راست با قدرتهای خارجی میتواند برقرار کند، معلوم میشود فراموش نکرده است. زیرا خود او بود که در ماجرای گروگانگیری ، قرارداد الجزیره (یا الجزایر ) را امضاء کرد. بنا بر این ، 3 - با توجه به اینکه امروز ، امریکا به کشورهای مختلف فشار میآورد از قرضهای عراق صرف نظر کنند که عراق به آنها دارد، سلب مشروعیت از رژیم، مهمترین کاری است که ملتی ، با تحریم انتخابات، می تواند بکند. زیرا دولتهای خارجی میدانند که معامله با رژیمی نا مشروع ، میتواند سرمایه آنها را بر باد بدهد. افزون بر اینکه از بیم وجدان جهانی نمی توانند با رژیم نامشورع ، رابطه بر قرار کنند. بخصوص که 4 - الگوی چینی نیاز به توانائی مدیریت اقتصادی و فرهنگی دارد. ملاتاریا تا الیگارشی رانت خوار را منحل نکند، به این کار توانا نمیشود. آن "آزادیهای اجتماعی " با ایدئولوژی رژیم چین ناسازگاری ندارد اما با "ولایت فقیه " دارد و...
● به گزارش ایسنا (٢ دی ١٣٨٢ - ٢٣ دسامبر ٢٠٠٣)، در همايش " قانون اساسي، هويت ملي، اعتراضات مدني، از سوی انجمن اسلامی دانشگاه شهيد رجايی" ، با حضور پرويز ورجاوند و محسن سازگارا برگزار شد. و
* ورجاوند گفته است : شرايطی به وجود آمده است كه جبهه ملی شركت در انتخابات را با منافع ملی همخوان نميداند، بنابراين از ثبت نام در انتخابات صرف نظر كرده است. ما به اين نتيجه رسيديم كه طبيعت كار چنان خواهد بود كه چهرههای اپوزيسيون ، همچنين اصلاح طلبانی كه روزی در متن حكومت بودهاند و اكنون برخی از موضعگيريها را دارند، در مجلس هفتم حضور نخواهند داشت.
* سازگارا گفته است در طول بيست و پنج سال عمر انقلاب اسلامی، پارهای از اصول قانون اساسی تغيير كرده است و اين يك روال عادی در تمام كشورها است. بنا بر این ، می توان خواستار تغییر بخشهايی از اين قانون شد.
وی با اشاره به خصوصيت روشنفكران دههی چهل اظهار داشت: در دههی انقلابيگری و ايدلوژيگري، عدالتخواهی به معنای سوسياليستی آن، ضد سرمايهداری و امپرياليزمی و اصالت دادن به سنتها از خصوصيات اين روشنفكران بود، اما اكنون وقتی از رفراندوم در قانون اساسی سخن گفته ميشود، به عدهای بر ميخورد و گويی كسی به امر مقدسی توهين كرده و يك امر عجيب رخ داده است.
● در 4 دیماه ، سایت امروز این نظر سنجی را انتشار داده است : طبق آخرين نظرسنجي از 800 دانشجو در 16 دانشگاه كشور، نظر دانشجويان در باره انتخابات مجلس هفتم به شرح زير است:
* 29 درصد دانشجويان حتماً در انتخابات شركت ميكنند.
* 1/21 درصد دانشجويان احتمالاً در انتخابات شركت ميكنند.
* 5/31درصد دانشجويان حتماً در انتخابات شركت نميكنند.
* 5/11درصد دانشجويان احتمالاً در انتخابات شركت نميكنند.
* 9/6درصد دانشجويان هنوز تصميم نگرفتهاند.
لازم به يادآوري است كه اين نظرسنجي در 15 آذرماه انجام شده است
