طرح متقابل اروپا برای " خاورمیانه بزرگ " :

  ● پاریس و برلین توافق کردند پاسخی برای طرح خاورمیانه بزرگ حکومت بوش تهیه کنند. طرح مشترک تهیه کرده اند که تقدیم اجتماع سران اروپا در 25 و 26 مارس 2004 خواهد شد :

* طرح رشد اروپا برای خاورمیانه بزرگ مکمل طرح امریکا خواهد بود. اما در عین مکمل بودن، با ﺁن اختلاف دارد :
در طرح اروپا، " شرکت استراتژیک در ساختن ﺁینده ای مشترک با خاورمیانه کمتر بیانگر سیاستی برای یک منطقه و ملتهای ﺁن که از عقب ماندگیهای گوناگون رنج می برند و بیشتر سندی سیاسی است در بر دارندۀ وسائل استراتژیک برای رسیدن به هدف. هر ابتکاری برای خاورمیانه باید نیازها و خواستهای مردم منطقه را برﺁورد ". این برداشت فاصله گرفتن از طرح امریکا است که از دید چندین کشور عرب " الگوئی است که امریکا می خواهد تحمیل کند ".
هدف اینست که وضع موجودی تغییر کند که ملتهای منطقه تغییر کند. به یمن مشارکت صادقانه و همکاری و دید مشترک جامعه های مدنی و هم دولتها این تغییر انجام پذیرفتنی است.

* در قسمت دوم طرح، اروپا بطور ضمنی می گوید: اروپا منتظر ابتکار امریکا نمانده است. از پیش به خاورمیانه و کشورهای منطقه مدیترانه پرداخته است. بنا بر طرح بارسلن (طرح تجارت و مردم سالاری در منطقه مدیترانه که هدف ﺁن ایجاد منطقه های ﺁزاد میان اروپا و کشورهای جنوب مدیترانه تا سال 2010 ) که در 1995 به اجرا درﺁمد، از لحاظ عمل اروپا، این منطقه از " تقدم مرکزی " برخوردار است. با وجود این ، نظر اروپا در باره طرح امریکا اینست :

- ما باید ، بخاطر یافتن فرصت کار و همآهنگ شدن با یکدیگر ، به خود تبریک بگوئیم. زیرا هدف اتحادیه اروپا باید برقرار کردن مشارکت با امریکا در مورد خاورمیانه باشد.

- با وجود این ، اروپا می باید طرحی تهیه کند که از طرح امریکا مشخص و مکمل ﺁن باشد و از طریق بنیادها و وسائل خاص خود به اجرا بگذارد:

- تمامی دولتها و جامعه های موضوع طرح امریکا دستجمعی قویاً با تحمیل هر الگوئی از خارج مخالفت کرده اند. بنا بر این، بنای ما بر اینست که تا جائی که ممکن است تقاضاهای کشورهای موضوع طرح را برﺁوریم . بنای ما می باید بر گفتگو و بر برانگیختن باشد. این کار را هم با دولتها هم با جامعه های مدنی ، در عین احترام به به واقعیتهای هر جامعه ، بکند. ما باید به احساس ملی و هویت هر کشور احترام بگذاریم. ما باید از افتادن در دامی پرهیز کنیم که عبارت باشد از تهیه شتاب زده طرحی بدون در نظر گرفتن خاصه های ملی و اسلام را دینی ناسازگار با تجدد وانمود کردن. در همان حال، ما باید این کشورها را به ابراز نظرهای خویش خواه در محدوده اتحادیه عرب و خواه در محدودهای دیگر ابراز کنند تا خواستهای مردم این کشورها نمایان شوند.

* تذکرهای بالا انتقاد طرح امریکا است. چرا که در طرح امریکائی تنها " دستور العمل ها" شماره شده اند. طرح ﺁلمان و فرانسه به استراتژی امنیت اتحادیه اروپا که در دسامبر 2003 تصویب شد، ارجاع میدهد . چرا که بنا بر ﺁن استراتژی، صلح میان اسرائیل و فلسطین کلید حل مشکل منطقه است.
طرح ﺁلمان و فرانسه بر اثر بخشی " عمل چند جانبه " ، امریکا و اروپا و سازمان ملل متحد و ناتو ، تأکید می کند. بنا بر این طرح، اجلاس سران اتحادیه ﺁتلانتیک که در روزهای 28 و 29 ژوئن در استانبول تشکیل خواهد شد ، ناتو میتواند یک رشته ابتکارها بقصد تقویت گفتگوهائی اتخاذ کند که اتحادیه با 7 کشور انجام می دهد . و نیز می تواند به کشورهای خاورمیانه ، در قلمرو امنیت ، پیشنهادهائی را ارائه کند.

● از هدفهای حکومت بوش در تهیه " طرح خاورمیانه بزرگ " ، بدست ﺁوردن همکاری اروپا است. این حکومت سفیری را برگزیده و مأمور توضیح طرح به 8 دولت ثروتمند جهان کرده است. مشکل کار دو سفیری که حکومت بوش به کشورهای اروپا و عرب فرستاده است اینست که این کشورها برﺁنند که حل مسئله فلسطین نقش اول و تعیین کننده دارد و در طرح امریکا بدان توجهی نشده است.
در 5 مارس، مبارک در مقام سخنگوی رژیمهای عرب در اروپا بود. سعی او بر اینست که نخست اروپا و سپس امریکا را متقاعد کند که الف - مردم " خاورمیانه بزرگ " از امریکا منزجر هستند و طرحی که ﺁن کشور بخواهد در این منطقه وسیع به اجرا بگذارد، نمی پذیرند. ب - هرکشور ویژگیهای خود را دارد و یک الگو را به یک روش نمی تواند در همه این کشورها به اجرا گذاشت. ج - بدون حل مسئله فلسطین ، طرح رشدی از این نوع را نمی توان به اجرا گذاشت.

● با توجه به کوشش دو طرف برای موافق کردن اروپا با نظر خود، پرسش اصلی اینست که ﺁیا خاورمیانه ای که موجب اختلاف اروپا و امریکا شده بود، اینک، در 2004، میتواند عامل نزدیکی و همکاری امریکا و اروپا شود یا خیر؟
وزارت خارجه امریکا که همچنان بر روی طرح کار میکند ، ﺁن را بزرگ ترین ابتکاری می داند که بسود استقرار مردم سالاری در خاورمیانه تهیه شده است. این وزارت بر اینست که در صورت همکاری غرب میتوان کمک به رشد هر کشور را به رعایت حقوق بشر و انتخابات ﺁزاد منوط کرد و کمک را به نسبتی که مردم سالاری بر قرار می شود، افزایش داد.
کلین پاول ، وزیر خارجه امریکا، با فرانسه و ﺁلمان در بارۀ طرح گفتگو کرده است. و نیز ﺁلن لارسون ، معاون وزیر امور خارجه در امور اقتصادی و کشاورزی به بروکسل رفت تا طرح امریکا را برای مقامات اقتصادی اروپا توجیه کند.
یوشکا فیشر ، وزیر خارجه ﺁلمان، واکنش موافقی نسبت به طرح امریکا ابراز کرده است. او گفته است : نه امریکا و نه اروپا و نه کشورهای خاورمیانه دیگر حاضر نیستند وضعیت موجود را تحمل کنند. اما حکومتهای دیگر اروپائی اشتیاق فیشر را ابراز نمی کنند. خاویه سولانا، کمیسر امور خارجی اتحادیه اروپا، ساخت یگانه ای را در کشورهای متنوعی در منطقه گسترده ای از شمال افریقا تا جنوب شرقی ﺁسیا به اجرا درﺁوردن، خیال بافانه ارزیابی می کند.
اروپائیان می گویند : در 10 سال اخیر، امریکا چه تغییری در این منطقه بوجود ﺁورده است؟ تغییر رژیم و تحمیل مردم سالاری کار ما نیست. تغییر می باید از در درون انجام بگیرد.
اما ایراد اصلی اروپائیان به طرح بوش اینست که موجب سلب توجه از نزاع اسرائیل با فلسطین و حل ﺁن می شود. استون اورتس ، تحلیل گر امور خاورمیانه و عضو گروه متفکران مرکز اصلاح اروپا در لندن، میگوید: " امریکائیها می باید دریابند که مشکل اسرائیل و عرب سرطان منطقه است . تا وقتی امریکا رفتار دوگانه در قبال اسرائیل و کشورهای منطقه دارد ، دولتهای منطقه و طرز فکرها و احساسات مردم منطقه تغییر مورد نظر امریکا را نخواهند کرد" . بدیهی است که روند صلح و روند تحول به مردم سالاری و رشد را باید با هم پیش برد .
برغم این اختلافها ، این احساس وجود دارد که ماه ژوئن فرصت منحصر به فردی است برای ﺁنکه امریکا و اروپا دفتر اختلاف بر سر عراق را ببندند و دیدی همسان نسبت به منطقه پیدا کنند. در این ماه، امریکا ﺁمریت بر عراق را به مقامات عراق باز میگرداند و با سران 7 کشور دیگر عضو گروه 8 کشور ثروتمند دیدار می کند و باز با سران کشورهای عضو ناتو در استانبول ملاقات و گفتگو می کند. به قول اونتس ، این طرح تنها از این نظر که موجب بهبود وضع مردم خاورمیانه بزرگ می شود اهمیت ندارد ، از این نظر که موجب اتحاد امریکا و اروپا می شود نیز اهمیت دارد.

● در 7 مارس، حکومت بلر اعلان کرد که " طرح خاورمیانه بزرگ " را می پذیرد. لوموند همین تاریخ گزارش کرد که امریکا به اتحادیه اروپا گفته ﺁماده است در طرح خود اصلاحات لازم را بعمل ﺁورد و نگرانیهای اروپا را بر طرف کند. در 5 مارس، گروسمن برای سفیران کشورهای عضو ناتو توضیح داده است بهیچرو قصد امریکا این نیست که این طرح را وسیله کند و مسئله فلسطین را بدست فراموشی بسپرد. با وجود این ، نمی تواند اصلاحات را موکول با استقرار صلح جامع در خاورمیانه کرد.
امریکا در کار ﺁنست که با توجه به انتقادهای اروپا طرح خود را کامل و به سران 8 کشور پیشنهاد کند.
انقلاب اسلامی : اطلاعها و نظرهایی که خواندید از لوموند و نیویورک تایمز و واشنکتن پست و یواس تو دی ، اخذ شده اند .