واکنشهای نخستین و اثرات دستگیری صدام بر عراق و ایران و دنیای عرب و امریکا :
● در 14 دسامبر 2003 ، نخست بلر، نخست وزیر انگلستان و سپس بوش سخن گفتند. هر دو گفتند با دستگیری صدام ، کار رژیم او تمام شد و مردم عراق میتوانند مطمئن باشند که رژیم او هرگز باز نخواهد گشت. پس وقت ﺁنست که مردم عراق با یکدیگر ﺁشتی کنند و در فکر بازسازی کشور خویش و زندگی ﺁزاد باشند. بوش که در 15 دسامبر نیز سخن گفت، سخن از محاکمه صدام بمیان ﺁورد و گفت : با او به عدالتی عمل خواهد شد که او ملت عراق را از ﺁن محروم کرده بود. در 14 دسامبر ، کاخ سفید حاضر نشد بگوید قصد بوش چه بوده است. اما در 15 دسامبر، بوش محاکمه صدام را در عهده عراقیها گذاشت. با وجود این،
* کاریکاتوری گویا ی این امر شد که بسا زمان شادی بوش و بلر کوتاه است : کاریکاتور بوش را به جای پزشک نشانده و او در لابلای دندانها و موهای صدام ، بمب اتمی و اسلحه کشتار جمعی می جوید!
کنایه از اینکه صدام هم دستگیر شد اما انگیزه جنگ، یعنی کشتار جمعی پیدا نشد. اگر حمله های مسلحانه به قوای عراق ادامه پیدا کنند، سود بوش و بلر میتواند به زیان بزرگ بدل شود.
* دین ، نامزد ریاست جمهوری از حزب دموکرات ، تسلیم جو نشد و فرصت را برای تأکید بر نادرستی سیاست خارجی بوش مغتنم شمرد :
بوش امریکا را درجهتی رادیکال و خطرناک رهبری کرده است. با سیاست خود در عراق و نقاط دیگر جهان ، سخت به اتحادی صدمه زده است که امریکا با متحدان خود در جهان داشت. او که ، در 15 دسامبر در پاسیفیک کونسیل ﺁو اینترنشنال پلیسی ، سخن میگفت، تأکید کرد : مشکلات و تراژدیها یی که در عراق باﺁنها روبرو هستیم ، نشان میدهند که حکومت بوش جنگ را بد رهبری کرده است. در زمان بدی انجامش داده است ، با نقشه ناقصی انجامش داده است، بدون ﺁنکه به اندازه کمک بگیرد ، انجامش داده است و با هزینه ای سخت سنگین، 166 میلیارد دلار انجامش داده است.
اینک بر بوش و حکومت او است که فرصت را برای سپردن اداره عراق به سازمان ملل و جلب همکاری کشورهای جهان، مغتنم بشمارد و چنان کند که قوای امریکا از عراق خارج شود و نیروهای کشورهای دیگر جانشین ﺁن شود. و امریکا متحدان خود را باز یابد.
● اما بوش و حکومت او کشورهای فرانسه و ﺁلمان و روسیه و کانادا را از شرکت در " باز سازی " عراق محروم کرد. نخست، ولفوویتز، معاون وزارت دفاع دستور العمل صادر کرد که به این سه کشور اجازه شرکت در " باز سازی " عراق داده نشود و ﺁنگاه بوش از این دستور العمل حمایت کرد. پیش از شروع جنگ، بوش گفته بود کشورهائی که در جنگ شرکت نمیکنند در نحوه اداره عراق و بازسازی ﺁن شرکت داده نخواهند شد. و حالا، شرکتهای این کشورها نیز از شرکت در " باز سازی " محروم میشود. درس جالبی از مردم سالاری است که بوش میدهد. استقرار همین نوع مردم سالاری مساوی خواهد شد با چیدن نفس مخالفان با دست نشاندگان امریکا .
علت صدور این دستور عمل (بنا بر قول استراتفور 11 دسامبر) ﺁنست که حکومت بوش تا اواخر نوامبر نسبت به وضعیت عراق، مأیوس بود. اما از ﺁن پس ، اوضاع عراق را قابل کنترل میابد و دلیلی نمی بیند دیگران را در " باز سازی " عراق شرکت دهد. پرسشی که محل پیدا میکند، اینست : در فاصله 10 روز، چه چیزی تغییر کرد که یأس بوش و حکومت او به امید بدل شد؟ خبرها و نظرهایی که در این مجموعه گرد ﺁورده ایم ، پاسخ این پرسش هستند.
● امیدی که بوش و حکومتش پیدا کرده اند، پیش از دستگیری صدام و بنا بر این از فعل و انفعالهائی مایه میگیرد که بسا دستگیری صدام نیز نتیجه ﺁنها است. استراتفور (14 دسامبر ) دستگیری صدام را از دو نظر مهم میشمارد. از این نظر که مظهر مقاومت بود و از اینجهت که دستگیر نشدنش ، مظهر ناتوانی امریکا بود. اینک دو مظهر از میان برخاسته است.
اما اگر صدام مظهر مقاومت بود، امریکا چگونه جنگ با عراق را توجیه میکند ؟ پنهان کردنی نیست که هدف از حضور در عراق، سلطه بر منابع نفت و بردن نفت ارزان و جور کردن معامله های پرسود با رژیمهای دست نشانده است. چنانکه فساد بزرگی که شرکت هالی برتون - دیگ چنی رئیس ﺁن پیش از معاونت ریاست جمهوری بود - ببار ﺁورده است، در امریکا سر و صدا بپا کرده است.
بهر رو، بوش و حکومت او امیدوار است که با دستگیری صدام ، از این پس، بهتر بتواند جنبش چریکی را سرکوب کند. زیرا جنبش چریکی باید امید به پیروزی داشته باشد و با دستگیری صدام، امید پیروزی از میان میرود.
انقلاب اسلامی : اما ﺁیا انگیزه جنبش چریکی بازگشت صدامیها به دولت بود؟ اگر ﺁری ، چه پیش میﺁید اگر با انگیزه شکست دادن و راندن امریکا از منطقه و بنا بر این، تغییر دادن سرنوشت عمومی منطقه تعویض گردد ؟
● واکنشها در دنیای عرب نشان می دهد رژیمهای عرب ، به قول لوموند، ناراختند. ناراحتی ﺁنها یکی بخاطر ادامه ناامنی در عراق است (همان روز اعلان خبر دستگیری صدام و روز بعد از ﺁن، انفجار ها ادامه یافتند) و دیگری بازتاب دستگیری و رفتار امریکائیها با صدام بعد از دستگیری است:
* تنها وزیر اطلاعات کویت گفت : "ساعتی که ﺁنهمه به انتظارش بودیم، رسید " .
* سخنگوی حکومت اردن گفت : تاریخ عراق ورق خورد اینک حرف ﺁخر را مردم عراق هستند که باید بزنند.
* سخنگوی حکومت بحرین برای مردم عراق پیشرفت و امنیت ﺁرزو کرد.
* عمر موسی ، دبیر کل اتحادیه عرب گفت : دستگیری دیکتاتور فصل ﺁخرکتاب سقوط رژیم پیشین عراق بود.
* وزیر خارجه مصر گفت : دستگیری صدام جریان بازیافت حاکمیت توسط مردم عراق و استقلال این کشور و خروج قوای بیگانه از این کشور را شتاب می بخشد .
* مقامات فلسطینی سکوت گزیدند. در عوض، شارون روز دستیگری صدام را روز بزرگی برای خود و بوش دانست.
علت موضعگیریهائی از این نوع اینست که از اثر زودگذر دستگیری صدام که بگذریم ، تأثیری بر وضعیت عراق بر جا نمی گذارد. نا امنی در کشور و پر مجرا بودن مرزها ، دولتهای همسایه را نگران میکند. علت دیگر واکنش مردم دنیای عرب است. گرچه به قول یک فلسطینی ، کسی که از مردم عراق میخواهد مقاومت کنند، خود نباید بدون مقاومت تسلیم میشد. اما خشم مردم عرب نسبت به رفتار امریکائیان چند بار بیشتر است. لوموند واکنش عربستانیهائی را گزارش میکند که تمام بعد از ظهر 14 دسامبر در برابر تلویزیون گذراندند ، برخی دستگیری صدام را عملی بی اهمیت و بعضی صدام را بخاطر تسلیم بدون مقاومت ، بی غیرت و جمعی او را سخت ستایش و نسبت به امریکا ابراز نفرت میکردند. . اما
● در 16 دسامبر ، آشکار شد که سناریوهای دستگیر شدن صدام ، مدتها پیش تهیه شده اند. اگر زنده دستگیر شود ، چگونه باید نشان داده شود، اگر خودکشی کند، چگونه باید نشان داده شود و اگر کشته شود، چگونه باید معرفی شود. بنا براین ، شکل غیرانسانی و هرچه تحقیر آمیز تر نشان دادن او ، از پیش تعیین و به تصویب بوش رسیده بوده است. در همین روز، رسانه های غرب خبر از بکار بردن گاز در مخفی گاه صدام دادند. . بنا بر این اطلاع، حکومتی که به بهانه اسلحه شیمیائی به عراق یورش برده، خود گاز بی حس کننده بکار برده است.
و در همان روز، رغد صدام حسين، دختر صدام حسين ، رييس جمهورى مخلوع عراق ، با تاکيد بر
اينکه خانواده اش وکلاى مدافع بين المللي براى صدام اختيار خواهند کرد،
خواستار محاکمه پدرش در دادگاه بين المللي شد.
شبکه تلويزيوني "العربيه " روز سه شنبه گزارش داد رغد دريک مصاحبه تلفني
با اين شبکه ، گفت : در نخستين لحظه پخش تصاوير پدرم از صفحه تلويزيون ،
دريافتم که وى در حالت عادى نيست و در نوعي حالت بيهوشي و خواب آلودگي
بسر مي برد.
به گفته وى ، تمام کساني که صدام را از نزديک مي شناختند و يا دورادور
با او آشنا بودند، به روحيات او واقف هستند و مي دانند که تصاويرى که از
وى پخش شد، بيانگر اين بود که وى خواب آلود و بي حس بود و در حالت عادى
بسر نمي برد.
وى سپس با اشاره به نحوه پخش تصاوير صدام و حالت پدرش گفت : همه ما از
هدف پخش تصاوير صدام به اين صورت ، مطلع هستيم و اکنون بايد پرسيد دمکراسي
و مصونيتي که رييس جمهورى هر دولتي از آن برخوردار است ، کجاست ؟
دختر صدام در مورد محاکمه پدرش گفت : من و دو خواهر ديگرم "رنا" و "حلا"
خواستار محاکمه عادلانه و قانوني پدرم هستيم و با محاکمه او از سوى شوراى
حکومتي عراق که خود از طرف فردى اشغالگر انتخاب شده است ، مخالفيم و اين
حق ما است که هنگام محاکمه ، همراه پدر خود باشيم .
● گویا تر از همه، رفتار خبرگزاریهای عرب است : این خبرگزاریها یا سکوت گزیده اند و یا از قول مقامات امریکائی ، اطلاعیه کوتاهی را انتشار داده اند. استثناء خبرگزاری کویت است. علت را بیم دولتهای عرب از شعله ور شدن خشم مردم عرب ذکر کرده اند : هرچند صدام محبوب مردم عرب نبود، اما رفتار تحقیر ﺁمیز با یک رئیس دولت عرب ممکن بود این مردم را سخت به خشم ﺁورد. دانستنی است که در ﺁن روز، خبرگزاری فلسطین فعالیتهای عرفات و خبرگزاری سوریه محکوم کردنهای تحریم اقتصادی سوریه توسط امریکا و خبرگزاری یمن توطئه ترور مشرف رئیس جمهوری پاکستان را انتشار می داده اند و دو خبرگزاری مصر و عربستان ، "به ملاحظات فنی " تعطیل بوده اند!
!
و اما مطبوعات عرب :
* القدس : حال که صدام دستگیر شده است، پرسش اصلی اینست : ﺁیا با دستگیری او مقاومت عراقیها پایان میپذیرد و امریکا میوه تجاوز خود به عراق را میچیند یا نه؟ صدام همچنان مسئله امریکا باقی میماند. هرچند که دستگیری شخصیت بزرگی چون صدام بکار تبلیغات انتخاباتی بوش میﺁید و شارون و رؤسای عرب نزدیک به امریکا را شاد میکند اما ممکن است جادو دامن جادوگر را بگیرد و دستگیری صدام، بدین شیوه تحقیر ﺁمیز، نفس تازه به مقاومت ببخشد و بر توان و وسعت ﺁن بیفزاید.
سقوط صدام و به ترتیبی که دستگیر شد، رژیمهای عرب را سقوط پذیر تر از ﺁنچه بودند کرد. زیرا این رژیمها از مردم خود بریده اند . امروز، بعد از هجوم به عراق و دستگیری 41 تن از 55 رهبر عراق و نیافتن اسلحه کشتار جمعی، امریکا و مؤتلفان او باید علت واقعی تجاوز به عراق را بگویند. با دستگیری صدام، برگی که ائتلاف متجاوز بدان عورت خود را میپوشاند، فرو افتاد و عورتش نمایان شد.
* الحیات : دستگیری صدام در شرائطی که او در ﺁن بود ، مقاومت از سوی او را ناممکن میکرد : مردی خسته، ضعیف شده ، ریشو و بدون تردید گرسنه چگونه میتوانسته است در ﺁن تنگنا، مقاومت کند؟ شربه سختی که دیروز به مقاومت وارد شد، ضربه روحی است. زیرا مردی چون صدام ، در شرائطی زندگی میکرده است که همه دیدند، نمیتوانسته است مقاومت کند و اعمال خویش را همساز کند.
اما رفتار توهین و تحقیر ﺁمیزی که در ﺁن ، مقررات کنوانسیون ژنو رعایت نشد، احساسات مردم عرب و بلکه تمامی منطقه را بر ضد امریکا و مؤتلفناش بر میانگیزد.
* شرق الاوسط میپرسد : چه کسی صدام را فروخت ؟ در پاسخ، به مصاحبه ساندی تایمز با سمیرا ، زن دوم صدام گفته بود : شوهرش دست کم هفته ای یکبار به او تلفن میکند. احتمال میرود این اطلاع سبب پی بردن امریکائیها به محل اختفای او شده باشد.
انقلاب اسلامی : خبرگزاریها گزارش کردند که در محل دستگیری صدام، تلفنی پیدا نشد.
* الوطن (عربستان ) مدعی است صدام را ماهها پیش دستگیر کرده بودند. مستند روزنامه قول یک کارشناس اروپائی است که گفته است : امریکائیها صدام را ماهها پیش توقیف کردند اما خبر را مخفی نگاه داشتند تا در بهترین موقع ، اظهار کنند. بنظر روزنامه، غیر قابل تصور است که مردی چون صدام به ترتیبی که نمایش دادند، تسلیم شده باشد .
* الوطن العربی (15 دسامبر) سخنان بوش ، بعد از دستگیری صدام را نقل کرده و بر این امر تأکید کرده است که صدام گفت : ما اسلحه کشتار جمعی نداشتیم. امریکائیها داستان ساختند تا حمله به ما را توجیه کنند.
* شرق الاوسط (15 دسامبر) به اختصار جریان دستگیری صدام و قولهای اعضای شورای حکومتی را که با صدام ملاقات کرده اند، ﺁورده است.
* الزمان ، روزنامه عراقی نوشته است : امریکائیها صدام را به محل امنی، احتمالاً در خارج از عراق، انتقال داده اند .
* اما امریکا تکذیب کرد که صدام را به قطر برده باشد و یا از عراق خارج کرده باشد.
* اما جان کلام را روزنامه نگار مصری به کانال دوم تلویزیون فرانسه در 16 دسامبر گفت: امریکا صحنه تحقیر صدام را ساخت و پخش کرد تا به مردم دنیای عرب و مسلمان اخطار کند: اینست سرنوشت کسانی که سر در برابر اراده امریکا فرود نیاورند.
انقلاب اسلامی : هدف جنگ از آغاز این بود که روحیه شورشی و استقلال طلبی را نزد مسلمانها با روحیه حقارت و تسلیم جانشین کنند. اما مطبوعات امریکا و اروپا در 16 دسامبر، گفتند : این صحنه تحقیر نیز اثر معکوس ببار آورده و می آورد همانطور که جنگ اثر معکوس ببار آورد. واکنشهای مطبوعات دیگر عرب نیز نسبت به رفتار امریکائیان ، مخالفت ﺁمیز است.
● در 15 دسامبر، ایرنا گزارش کرده است : ايواشف در گفت وگويي اختصاصي با ايرنا خاطر نشان ساخت که مقاومت مردم عراق در مقابل اشغالگران به بازداشت صدام هيچگونه ربطي ندارد. کاخ سفيد با بازداشت صدام و در آستانه انتخابات رياست جمهورى ، به بهره برداى انتخاباتي از آن پرداخته و با محاکمه او نيز جناياتش را که با حمايت واشنگتن صورت گرفته است ، براى هميشه دفن خواهد کرد.
وزيردفاع آمريکا که صدام را چون اسيرى جنگي مي داند، در
زمان جنگ عراق با ايران انواع سلاح شيميايي و ميکروبي دراختيار ديکتاتور بغداد گذاشت که او از آن نه تنها بر ضد مردم ايران بلکه برضد شيعيان وکردهاى عراقي نيز استفاده کرد.
آمريکا پس از سقوط بغداد وعده آزادى و رفاه به مردم عراق داد ، ولي عراقيها مي بينند که به بهانه برکنارى صدام کشورشان اشغال و ثروت ملي آنها غارت مي شود.
به گفته اين سياستمدار روس ، عراقيها به مقاومت درمقابل ارتش آمريکا تا زماني که خود قادر به تعيين سرنوشت خويش باشند، ادامه خواهند داد. جنگ آزاديبخش در عراق با اينگونه مانورهاى سياسي و تا
زماني که اشغالگران آنجا را تر ک نکنند ، ادامه خواهد يافت .
دميترى راگوزين ، سياستمدار معروف روس و رييس کميسيون امور بين الملل دوماى سابق روسيه نيز در گفت وگو با ايرنا گفته است : بازداشت صدام ديکتاتور بغداد نمي تواند پيروزى اشغالگران را تامين کند.
معاون "حزب ميهن "، يکي از احزاب راه يافته به دوماى چهارم، افزوده است : آمريکا به بهانه کشف سلاح کشتار جمعي و برکنارى صدام جنگ را به مردم عراق تحميل کرد، ولي حوادث اخير بيانگر مقاومت عراقيها براى بيرون راندن اشغالگران از سرزمين خود است .
براى مردم عراق هدف از مقاومت در برابر اشغالگران آزادسازى کشور خود از وجود آنها بوده و هست نه حمايت از صدام .
جنگ درعراق تا زماني که اشغالگران درآن حضور دارند ،ادامه
خواهد يافت .
● جلال طالباني گفت:" در عراق محكمهاي تشكيل دادهايم كه وظيفه محاكمه صدام را برعهده دارد. شوراي حكومت انتقالي قرار گذاشته و قانون اين محكمه را پخش كرده و بايد صدام در عراق و در اين محكمه عراقي محاكمه شود."
طالباني در گفتوگو با ايسنا در خصوص حكمي كه بايد براي صدام صادر شود تصريح كرد:" با توجه به اين كه من خودم وكيل هستم نميتوان قبل از محكمه حكم را اعلام كرد و بايد به جرايم و جنايات صدام رسيدگي شود و هر رأی قضات تشخيص دهند آن را صادر كنند."
رهبر اتحاديهي ميهني كردستان عراق، دربارهي تحويل صدام از سوي نيروهاي آمريكايي به نيروهاي عراقي گفت:" ما با آمريكا توافق كامل داريم كه همه جنايتكاران جنگي، از جمله صدام حسين ، را به عراق تحويل دهد و آمريكا قول داده كه صدام را به عراقيها تحويل دهد."
وي با تاكيد بر اين كه ايران و كويت حتما بايد عليه صدام اقامه دعوي كنند، گفت:" هم ايران و هم كويت خيلي از سوي صدام خسارت ديدهاند. بنابراين، از اين كشورها تقاضا ميكنيم كه عليه صدام شكايت كنند."
طالباني در خصوص گفته صدام مبني بر اين كه ايران به حلبچه حمله كرده است؛ خاطرنشان كرد :" اين گفته يكي از دروغهاي صدام است. همه جهان ميدانند كه خود صدام حمله كرده و حتي ما اسنادي در دست داريم كه كدام خلبان و كدام پايگاه نظامي اين كار را كرده است."
● جلال طالباني در ادامه دربارهي وضعيت فعلي صدام گفت:" با توجه به اين كه در حال حاضر در پاريس و دور از عراق هستم، نميتوانم از وضعيت صدام صحبت كنم. انشاء الله وقتي به عراق برگشتم به طور كامل در خصوص صدام توضيح خواهم داد" .
وي كه با خبرنگار ايسنا گفتوگو ميكرد در خصوص شايعه منتشر شده مبني بر نقش داشتن ايران در دستگيري صدام تصريح كرد:" اين خبر درست نيست. من اولين كسي بودم كه خبر دستگيري صدام را اعلام كردم و آن را در اختيار يك خبرنگار ايراني گذاشتم" .
طالباني دربارهي دليل ارائه خبرش به يك خبرنگار ايراني گفت:" من وقتي خبرنگار ايراني را ديدم خواستم كه اين خبر را پخش كند. خبرنگار ايراني اولين خبرنگاري نبود كه پس از دستگيري صدام ديدم، اما خواستم اين خبر را اولين بار به يك ايراني بدهم" . با وجود این،
* در 16 دسامبر، بازجوئی از صدام در عهده سازمان سیا قرار گرفت. و بوش او را در خور اشد مجازات دانست.
● خامنه ای و هاشمی رفسنجانی البته هیچگونه اعتراضی به رفتار خلاف حقوق بشر و بس زشت و تحقیر آمیز امریکائیان نکردند. نفس خویش را فراموش کردند و اینسان اظهار نظر کردند :
* خامنه ای ، با اشاره به سخن بوش که گفته بود دنیا بدون صدام دنیای بهتری است، گفته است : دنیای بدون بوش و صدام دنیای بهتری است.
* هاشمی رفسنجانی گفته است : صدام مکافات ظلمها ئی را می بیند که به مردم عراق و مردم ایران و... را کرد .
انقلاب اسلامی : آیا این دو تن نفس خویش را از یاد میبرند ؟ آیا به خود نمیگویند فردا نوبت ما است ؟ مگر ظلمهایشان به ایرانیان و مردم عراق بلحاظ ادامه جنگ در سود امریکا و انگلیس و اسرائیل و بکار انداختن ماشین اعدام و کشتارها و فسادها و جنایتها و خیانتها کمتر است ؟
● در مصاحبه با روزنامه ایتالیائی ، بنی صدر به رفتار غیر انسانی با صدام اعتراض کرد و پرسید : چگونه است که از جنایتهای صدام سخن بمیان است که باید باشد اما از خیانتهای او - روابطش با امریکا و انگلیس ، در روی کار ﺁمدن، در جنایتها و فسادهای بزرگ و در جنگ 8 ساله و حتی جنگ با کویت، کلمه ای شنیده نمیشود؟ اسناد رژیم صدام کجا هستند و چگونه میتوان او را محاکمه کرد وقتی یکی از این سند ها منتشر نمیشود؟ او پرسید : چگونه است که میلوزویچ باید در دادگاه لاهه محاکمه شود و صدام در عراق؟ جز اینست که بوش و خانواده او و انگلیسها و همه غربیها از رو شدن حقایقی میترسند که اظهارشان ، در افکار عمومی جهان ، اثرات عمیق و دیرپا بر جا می گذارند؟ او پیش بینی کرد تا انتخابات ریاست جمهوری امریکا، محاکمه ای انجام نخواهد گرفت مگر ﺁنکه بنا بر محاکمه ای از نوع محاکمه های خلخالی باشد.
● شیرین عبادی ، در 15 سپتامبر با شیراک رئیس جمهوری فرانسه دیدار کرد. پیش از ﺁن، او رفتار امریکائیان با صدام را نقض حقوق بشر دانست .
انقلاب اسلامی : در جنایت جنگ بر ضد ایران و در جنایتها بر ضد مردم عراق و...
، صدام و رژیم او از حمایت روسیه (شوروی سابق ) و تمامی غرب نیز برخوردار بوده است.
و اما از رویدادهای عبرت ﺁموز، یکی پیشنهاد قربانی فر است به وزارت دفاع امریکا . او پیشنهاد میکند پولهای صدام را بیابد . نیمی را دولت امریکا بردارد و نیمی دیگر خرچ مبارزه با رژیم ملاتاریا ، از راه کمک مالی به "اپوزیسیون " بگردد. بمناسبت ، یافته جدید دیگری پیرامون اکتبر سورپرایز را می ﺁوریم. یابنده روبرت پاری است :
روبرت پاری