اعطاى جايزه نوبل صلح به شيرين عبادى و عزاى عمومى
زورمدارها:
انقلاب اسلامى: در قسمت اول اين فصل، متن رأى كميته
اعطاى جايزه نوبل صلح و زندگى نامه شيرين عبادى را، در قسمت دوم، واكنشهاى شاخه تبليغاتى
ملاتاريا و خاتمى را و دو رأس ديگر مثلث زور پرست را مىخوانيد، در قسمت سوم، واكنش
«اصلاح طلبان» و در قسمت چهارم، ارزيابى خط آزادى و استقلال را مىخوانيد. گرد آوردن
واكنشها در اين فصل، تنها بخاطر آگاه كردن خوانندگان از مواضع متخذ نيست. بلكه براى
نشان دادن يكسانى طرز فكرها زورمدارها، از سوئى و تأكيد بر اين واقعيت است كه حال و
آينده ايران در گرو جنبش همگانى مردم ايران بر راست راه آزادى و استقلال و مردم سالارى
است، نيزهست:
متن بيانيه كميته اعطا كننده جايزه نوبل صلح - زندگى
نامه كوتاهى از شيرين عبادى - گزارش استقبال بهنگام بازگشت:
بيانيه كميته اعطاى جايزه صلح نوبل مىگويد:
«كميته صلح نوبل، در نروژ، تصميم گرفت جايزه
صلح نوبل سال 2003 ميلادى را به خانم شيرين
عبادى، بخاطر كوششهائى اعطا كند كه او در راه دموكراسى و حقوق بشر، بعمل آوردهاست.
وى كوششهايش را، بطور خاص، بر مبارزه براى آنكه
زنان و كودكان حقوق خويش را كسب كنند، متمركز كرده است.
به عنوان يك وكيل، قاضى، استاد دانشگاه، نويسنده
و فعال حقوق بشر در كشورش، ايران، و در خارج از مرزهاى اين كشور، او با صراحت و قاطعيت،
از حقوق بشر سخن گفتهاست.
به عنوان يك شخص حرفهيى و شجاع، همواره او بر
نظر خويش استوار مانده و تهديدى كه متوجه امنيت شخصيش بودهاست، او را بر آن نداشتهاست
كه سر تسليم فرود آورد.
حوزه فعاليت اين بانو، مبارزه بخاطر حقوق بشر
است. او ترديد ندارد كه هر جامعهاى را زمانى مىتوان متمدن خواند كه در آن، حقوق زنان و كودكان رعايت شوند. در عصر خشونت،
او، همواره از عدم خشونت حمايت كرده است.
عبادى بر اين باور استوار است كه، در هرجامعهاى،
منشاء قدرت سياسى بايد انتخابات مردم سالار باشد. او كسى است كه روشنگرى و گفتگو را
بهترين راه براى تغيير ديدگاهها و حل مناقشات مىداند.
عبادى يك مسلمان آگاه است كه ميان اسلام و حقوق
اوليه انسان تناقضى نمىبيند. براى او مهم اين است كه مايه گفتگوى فرهنگها و اديان
مختلف جهان، ارزشهاى مشترك آنها مىبايد باشد.
كميته نوبل در نروژ افتخار دارد كه جايزه صلح
نوبل را به زنى اعطا مىكند كه عضوى از جهان اسلام است. او زنى است كه، با تمامى كسانى
كه در جهان براى حقوق بشر مبارزه مىكنند، همراهاست.
وضعيت دمكراسى و حقوق بشر، طى دهههاى اخير،
در بسيارى از نقاط جهان بهبود يافته است. كميته صلح نوبل با اعطاى جوايز صلح، كوشيده
است به اين روند سرعت ببخشد.
ما اميدواريم كه مردم ايران از اين كه براى
اولين بار در تاريخ يكى از شهروندانشان جايزه صلح نوبل را دريافت كردهاست، شادمان
بگردند و نيز، اميدواريم كه اين جايزه، الهامبخش همه افرادى باشد كه براى حقوق بشر
و دمكراسى در كشور او، جهان اسلام و نيز در تمام كشورهايى مبارزه مىكنند كه چنين مبارزهاى
نيازمند حمايت است».
شيرين عبادى، حقوقدان، وكيل، نويسنده و پژوهشگر
در 31 خرداد 1326 در شهر همدان به دنيا آمد.
زندگى خود را با خانوادهاش از سال 1330 در تهران
شروع كرده و داراى مدرك فوق ليسانس حقوق قضائى در سال 1347 از دانشگاه تهران مىباشد.
وى كه پدرش
" حقوق تجارت" را در سال 1333 نوشته بود به عنوان نخستين زن قاضى
بر مسند قضا قرار گرفت. از سال 1353 تا 1357 بعنوان رئيس شعبه 25 دادگاه شهرستان به
قضاوت مشغول بود.
بعلت تغييرات در نظام قضائى پس از انقلاب در
ايران، از جمله لغو مجوز قضاوت زنان، وى از اين سمت كنار گذاشته شد. ولى او همچون ديگر
ياران و همكاران مبارزش صحنه پيكار را براى احقاق حقوق انسانى خالى نكرد و به وكالت
دادگسترى و تدريس در دانشگاه نيز مشغول شد.
عبادى كه از شجاعت و صلابت در خور و شايستهاى
برخوردار است در فرايند تكوين فعاليت نظرى و عملى مستمرش با همكارى و مساعدت ديگر تلاشگران
و مبارزان بدون واهمه و ترس در «احقاق حقوق بشر، تأمين و گسترش حقوق زنان و كودكان،
كرامت انسانى، صلح، آزادى، محبت، عدالت و مردمسالارى» بطور خستگىناپذير، جسورانه و
استوار، پيكار و مبارزه مىكند و به نوشته
ليلى فرهادپور: «هرگز نسبت به تهديد به جانش، اعتنا نكردهاست. همه نزديكان شيرين عبادى
مىدانند كه او تهديد مىشد، تلفنى، حضورى، با نامه، با اى ميل )E- Mail(. نه به اين
تهديدها اعتنا مىكند و نه آن را در بوق و كرنا مىكند. به سادگى ممكن است تعريف كند
كه ديشب ديرهنگام كه به خانه برمىگشته موتورى جلوى او مىپيچد و با چاقو تهديدش مىكند،
همين.
عبادى صبحها زود بيدار مىشود، به دادگاهها و
پروندههايش بايد برسد، به تدريس در دانشگاه به كار بر روى كتابها و پروژههاى تحقيقاتى،
و بعد دفتر وكالت مشاوره و بررسى پروندههايى كه اكثر آنان در وكالتنامهشان چنين
درج شدهاست: حق الوكاله مجانى و تبرعى است. روز به اين ترتيب به شب و نصف شب مىرسد.
در حالى كه آشپزخانه هم منتظر خدمات اوست مثل هر بانوى ديگرى. اگر از او بخواهى كه
مشاوره حقوقى به تو بدهد و كارت فورى باشد، اولين وقت را در هفته خالى مىكند حتى اگر
شده بعد از نيمه شب باشد، حتى شده تلفنى. مهم نيست چه كاره باشى و يا چه رويكرد سياسى
داشته باشى. ياپرونده ات چقدر دردسر سازاست».
او وكالت خانواده فروهرها( شهيدان راه آزادى و استقلال
ايران)، عزت ابراهيمنژاد (دانشجوى مقتول واقعه 18 تير 78، در ماجراى حمله به خوابگاه
دانشجويان)، دانشجويان زندانى، ماهنامه جامعه سالم را، (كه امتياز آن به حكم قاضى سعيد
مرتضوى لغو شد) پذيرفت و با شهامت و سر سختانه از آنها دفاع كرد. وكالت مهرانگيز كار،
فريبرز رئيس دانا، ناصر زرافشان و پرونده ليلا فتحى (ليلا فتحى دختر يازده ساله كردستانى
كه به طور وحشيانه اى مورد تجاوز سه مرد قرار گرفت) با وجود گذشت چندين سال هنوز ادامه
دارد و... رابعهده گرفت. همچنين وى در ارتباط با پروندهاى با عنوان «نوارسازان» به
مدت 25 روز به جرم «تبليغ ضد نظام و تشويش اذهان عمومى» بازداشت و محاكمه شد. البته
حدود يك سال و نيم بعد، دادگاه حكم تبرئه او را صادر نمود.
شيرين عبادى بنيانگذار و عضو فعال «انجمن حمايت
از حقوق كودكان ايران» است. اين انجمن «ساليان سال است بدون وقفه، همواره و پيگيرانه»
براى احقاق حقوق كودكان تلاش مىكند. در سال 1380 (2001) نيز به خاطر «تحقيقات آكادميك
و همچنين كوششهاو تلاشهاى عملى در زمينه حقوق بشر، از بنيادى در نروژ جايزه گرفت.
افزون برآن، عبادى كه عضو برجسته كانون نويسندگان
ايران است در زمينههاى حقوقى داراى تأليفات، مقالات و نوشتههاى متعددى است كه از
جمله حقوق جنايى با همكارى دكتر عبدالحسين على آبادى 1350، حقوق كودك 1366 (از طرف
يونيسف به زبان انگليسى ترجمه و چاپ شده است)، حقوق حرفه و فن / جلد يك: حقوق پزشكى
1369، حقوق حرفه و فن / جلد دو: حقوق ادبى وهنرى 1369، كارگران خردسال 1369، حقوق حرفه
و فن جلد سه: حقوق معمارى، سنت و تجدد در ايران، حقوق تطبيقىكودك در ايران، تاريخچه
و اسناد حقوق بشر در ايران، حقوق پناهندگان و آزادى بيان است.
اخيراً، به همراهى و هميارى تعدادى از حقوقدانان
و وكلا، «كانون مدافعان حقوق بشر» را در ايران تأسيس نمودهاند كه وى به رياست آن انتخاب
شدهاست.
همسر شيرين عبادى، مهندس توسليان است و اين
زوج دو دختر 23 و 20 ساله دارند.
شيرين عبادى در 22 مهر به ايران بازگشت. در باب
ميزان جمعيت شركت كننده در استقبال از شيرين عبادى، گزارشها سخت نا همگونند:
* رويتر (22 اكتبر شب هنگام) گزارش مىكند كه
3000 تن در استقبال از شيرين عبادى شركت داشتهاند. استقبال كنندگان شعار مىدادهاند:
«استقلال شيرين است، آزادى شيرين است و عبادى شيرين است». و بخشى از جمعيت هم شعار
مىدادهاند: «خاتمى، خاتمى، شرمت باد».
* خبرگزارى فرانسه و گروه تلويزيون «فرانس 2» كه
همراه شيرين عبادى به تهران رفته بود، شمار استقبال كنندگان را 10 هزار تن گزارش كردهاند.
استقبال كنندگان اغلب زنان (با روسرى سپيد) و مردان (با لباس سفيد) بودند. و بخشى از
آنها، بر ضد خاتمى شعار مىدادند.
نوه دخترى خمينى (همسر محمد رضا خاتمى )به گردن
وى حلقه گل انداخت و ابراز اميدوارى كرد كه جايزه صلح سبب شود ايرانيان از حقوق انسانى
خود برخوردار شوند. و شيرين عبادى خطاب، به استقبال كنندگان، گفت: اين جايزه بمعناى
آنست كه خواست مردم ايران را كه مردم سالارى و رعايت حقوق بشر و صلح است، ملتهاى دنيا
شنيدهاند. اميدوارم تمامى زندانيان سياسى آزاد شوند. اين جايزه متعلق به من نيست متعلق
به ملت بزرگ ايران است.
* اما
گزارشگرانى كه از داخل گزارش فرستادهاند، جمعيت استقبال كننده را از «نزديك به سى
هزار نفر» تا 90 هزار نفر گفتهاند.
* گزارشكرى كه شمار استقبال كنندگان را «نزديك به
30 هزار نفر» گزارش مىكند، گزارش مىكند كه
- در گوشه اى ديگر، صدها نفر با خواندن سرودهاى "اى ايران، اى مرز پر گهر " ، "يار دبستانى من " و... پايكوبى مىكردند...
مامورين امنيتى لباس شخصى مىگفتند كه حضور خبرنگاران حتى، در داخل سالن انتظار ترمينال
2 غير قانونى، است و خواستار خروج ما از محوطه شدند. من، شهرام رفيع زاده و يك خبرنگار
خارجى در داخل محوطه ترمينال 2 مانديم.
- نزديك به ساعت 30:21 خبردار شديم كه شيرين عبادى در حال طى تشريفات
قانونى براى ورود به خاك ايران است و برخى از اعضاء هيات دولت (محمد على ابطحى، عبدالله
رمضان زاده، محمد ستارى فر و... (جمعى از نمايندگان مجلس شوراى اسلامى، فاطمه حقيقت
جو، شهربانو امانى، الهه كولايى، بهاالدين ادب و...) و تعدادى از مقامات سابق و لاحق
دولتى در مقابل پلكان هواپيماى ايران اير به استقبال شيرين عبادى رفتهاند.
- شيرين عبادى به سرعت از گيت خارج شد و در جمع
چند خبرنگار كه با سختى فراوان توانسته بودند وارد محوطه ترمينال 3 شوند حضور يافت.
عبادى در جمع خبرنگاران بود. در حالى كه فقط
ده خبرنگار از رسانه هاى داخلى و خارجى توانسته بودند با شيرين عبادى، پس از حضور در
محوطه ترمينال 3 ديدار و گفت و گو كنند. مامورين حفاظت از نزديك شدن به شيرين عبادى،
به دلايل امنيتى و با توجيه حفظ جان اين حقوقدان، جلوگيرى مىكردند. اجازه نمىدادند
وى به ميان طرفداران خود برود.
- برنده جايزه جهانى نوبل گفت:
" من از همه شما كه با مشقت فراوان خود را
به من رسانديد، سپاسگذارم. اين جايزه متعلق به من نيست. متعلق به همه شماست كه با اشتياق
در اين شرايط دشوار كار مىكنيد و متعلق به همه مردم ايران است. متعلق به تمام كسانى
است كه براى حقوق بشر و صلح و دموكراسى در ايران فعاليت مىكنند. عذرخواهى مىكنم كه
به علت ازدحام نمىتوانم بيش از اين در خدمت شما باشم. همه شما در قلب من جاى داريد.
امشب را بر من ببخشيد. از فردا خدمت گزار هميشگى شما هستم. "
- پس از سخنان كوتاه شيرين عبادى ناگهان جمعيتى
كه از يكى گذرگاههاى منتهى به ترمينال 3 موفق به حضور در جلوى درب اصلى ترمينال شده
بودند، به سوى عبادى هجوم آوردند. ماموران نيروى انتظامى سريعاً عبادى را به يكى از
اتاق هاى تشريفات داخل محوطه ترانزيت انتقال دادند. با دشوارى از لابلاى مأوران داخل
ترمينال 3 شدم و در حالى كه لباس شخصى ها اطراف محل استقرار عبادى را مسدود كردهبودند،
وارد محوطهاى شدم كه شيرين عبادى در آن بود.
- پس از مصاحبه با معاون رييس جمهور در ساعت 15:22، به همراه وى داخل اتاق تشريفاتى كه شيرين
عبادى در آن حضور داشت شديم. غير از ابطحى، فاطمه حقيقت جو، شهربانو امانى، بهالدين
ادب و برادر شيرين عبادى براى استقبال از او در اتاق بودند. معاون حقوقى رييس جمهور
مجددا كسب اين افتخار را به اين حقوقدان برجسته تبريك گفت. و عبادى، با اظهار تشكر از ابطحى و ديگر اعضاء
هيات دولت كه براى استقبال وى آمدهبودند، گفت: "سپاسگذار شما و همه دوستانى كه
اينجا حضور دارند بودهام و هستم."
_ ابطحى
براى عبادى توضيح داد كه هزاران نفر به استقبال او آمدهاند و خود او، از ميدان آزادى
تا فرودگاه، يك ساعت در ترافيك سنگين مانده بود.
* گفت و گوى اختصاصى پيام با شيرين عبادى در اتاق
تشريفات ترمينال 3
پيام: خانم عبادى، ظاهراً اصرار بر اين است كه شما
در ميان استقبال كنندگان حضور پيدا نكنيد. واكنش هزاران استقبال كننده از شما در برابر
عدم حضور و سخنرانى تان تعريف نشدنى است...
عبادى: من هرجا مردم حضور دارند، مىخواهم همانجا
باشم. از لحظه اى كه از پلكان هواپيما پايين آمدم هم گفتم من مىخواهم از جايگاه عمومى
كه همه مىروند، عبور كنم. اما نشد. از اين بابت خيلى متأسف شدم. من متعلق به مردم
هستم.
پيام: استدلال مىكنند كه امنيت جانى شما بايد حفظ
شود و امكان دارد از حيث حفاظت جانى براى شما مخاطراتى وجود داشته باشد...
عبادى: اصلاً اين بحث ها براى من مهم نيست...
- شهربانو امانى مىگويد بايد خانم عبادى را با
ماشين از ميان جمعيت حركت دهيم و انشالله كه اتفاقى نمىافتد. مردم خودشان مواظبت مىكنند.
فريبرز رييس دانا، رييس كميته استقبال از برنده صلح نوبل ، وارد اتاق تشريفات شد. او
خطاب به شيرين عبادى گفت: خوش آمدى به وطن شيرين، چيز ديگرى نمىتوانم بگويم...
رييس دانا، پس از اولين ديدار با عبادى و خوشامد
به حاضران و مقامات دولتى، به اتاق دومى كه پشت اتاق تشريفات ترمينال 3 قرار دارد،
مىرود تا برنامه اش را پيرامون حضور عبادى در جمع مردم را با او در ميان گذارد. ابطحى
اشاره كرد كه بسيارى از مقامات دولتى و اعضاء هيات دولت در بيرون اين اتاق حضور دارند
و متاسفانه هنوز موفق نشده اند كه داخل ترمينال 3 شوند. لحظاتى بعد، عبدالله رمضان
زاده، سخنگوى دولت، وارد اتاق تشريفات شد و ابتدا لحظاتى به اتاق دوم تشريفات كه شيرين
عبادى و فريبرز رئيس دانا و چند مامور امنيتى كه متولى حفاظتى برنامه استقبال بودند،
رفت و پس از احوال پرسى با رييس كميته مردمىاستقبال به اتاق اول باز گشت.
- در همين حال فاطمه حقيقت جو گفت: مردم در محوطه
فرودگاه بى صبرانه منتظر ديدن خانم عبادى هستند و هر تصميمى كه مىخواهند بگيرند بايد
زودتر مشخص شود. نزديك به بيست دقيقه فريبرز ريس دانا و شيرين عبادى در حضور متوليان
امنيتى فرودگاه پيرامون چگونگى حاضر شدن در ميان مردم گفت و گو كردند...
- سردار طلايى، فرمانده نيروى انتظامى تهران بزرگ،
در اتاق دوم تشريفات حاضر شد و به شيرين عبادى تبريك گفت. در ساعت 22، جهت مذاكره با رييس كميته استقبال مردمى
از شيرين عبادى، به اتاق دوم رفت. چند خبرنگار به سختى داخل اتاق دوم كه تقريبا ده
متر مساحت دارد و يك خروجى به محوطه ترمينال 3 براى آن درنظر گرفته شده، شدند.
فريبرز
رييس دانا از سردار طلائى خواست تا از نيروهاى تحت امر طلايى تعدادى را جهت حفاظت از
عبادى در اختيار گيرد و به فرمانده ناتب گفت: تمام دغدغه من اين است كه مردم از پشت
ميله ها خارج نشوند. عبادى الان يك امانت در دست من است و من بايد او را صحيح و سالم
از اينجا ببرم. طلايى فضاى بيرون از اتاق تشريفات و ازدحام شديد جمعيت را توضيح داد
و گفت بر اساس برآوردها بيست هزار جمعيت در فرودگاه حضور دارند. رييس دانا گفت: كاملاً
از فضا اطلاع دارد و به هر حال بايد عبادى در ميان مردم حضور يابد و پس از اين هم "ديگر جايزه گرفتن در ايران ممنوع است
"! در هنگامه مذاكرات عبادى ، رييس دانا و طلايى، چراغ اتاق دوم تشريفات مرتبا
خاموش مىشد و برخى از خبرنگاران كه توانسته بودند به اين اتاق راه يابند از آنجا بيرون
رانده شدند.
- در ميانه مصاحبه با فاطمه حقيقت جو، يكى از مامورين
امنيتى فرودگاه دستور اخراج من از سالن ترمينال 3 را داد. در برابر درب ترمينال 3، هنگامى كه توسط ماموران لباس شخصى،
به بيرون رانده مىشدم، كتفم آسيب ديد و هنگامه شهيدى ، نويسنده و عضو مدافع حقوق زنان
در كميسيون حقوق بشر اسلامى، به اين حركت ماموران اعتراض كرد. زهرا اشراقى، همسر محمدرضا
خاتمى، لحظاتى بعد، موفق شد وارد محوطه ترمينال 3 شود. پشت درب اين ترمينال نزديك به
پنجاه خبرنگار انتظار ورود شيرين عبادى را مىكشيدند.
- آخرين مذاكرات رييس دانا و طلايى حكايت از آن
داشت كه عبادى بر روى سكوى در نظر گرفته شده در جايگاه خروج مسافران ترمينال 3 سخنرانى
كند و از درب پشت اين ترمينال كه به جاده مخصوص كرج منتهى مىشود با خود روهاى در نظر
گرفته شده تا منزل اسكورت شود.
- نيم ساعت بعد، نزديك به سى نفر از مامورين نيروى
انتظامى خبرنگاران و روزنامه نگاران حاضر در جلوى ترمينال را به انتهاى خروجى مسافران
كه كاملاً مسدود شده بود، هدايت كردند.
- دست
هاى ماموران امنيتى و روزنامه نگاران به هم قلاب شدند تا شيرين عبادى از ترمينال بتواند
خارج شود. سردار طلايى كه نزديك ميله هاى مملو از جمعيت بود اكيدا دستور داد كه حتى
يك نفر از پشت ميله ها خارج نشود.
دقايقى بعد شيرين عبادى از ميان قلاب حفاظتى
به پشت ميله ها رسيد و با سختى ناشى از ازدحام جمعيت بالاى سكوى پشت ميله ها رفت.
- بهنگام سخنرانى برنده جايزه جهانى صلح نوبل، عدهاى
از ميان جمعيت تعدادى سنگ به جايگاه پرتاب كردند. خوشبختانه سنگها به سكو اصابت نكردند.
به صورت من و هنگامه شهيدى كه پشت جايگاه سخنران قرار داشتيم سنگ خورد. ضربه با شدتى
بود كه شيشه عينكم شكست...
انقلاب اسلامى: تشريح ورود عبادى از درون را با
كمى تفصيل آورديم چرا كه گوياى الف - وجود آشفتگى درونى و آشفته كارى رژيمى است كه
بعد از ورود شيرين عبادى تازه بفكر سازمان دادن به حضور او در ميان جمعيت و رفتنش به
خانهاش مىافتد. ب - چه كسى تصميم مىگيرد؟ همه مطلقهاند و سرانجام نه معلوم چه كسى
تصميم مىگيرد و چه كسى مسئول است و ج - ترس رژيم از حضور مردم در يك اجتماع اندازه
نمىشناسد.
در 30 تير، اين نامه از سوى كانون مدافعان حقوق
بشر به موسوى لارى، نوشته شدهاست:
«وزير» كشور، احتراماً، همانگونه كه مستحضريد جايزه
صلح نوبل در سال جارى به سركار خانم شيرين عبادى به عنوان يك بانوى مسلمان اعطا گشت
و اين رويداد خجسته با استقبال گرم آحاد ملت ايران و مسؤولان مملكتى مواجه شد. در كنار
اين بازتاب اميدواركننده، تهديدات نگرانكنندهاى از طريق مندرجات برخى از نشريات و
سايتهاى اينترنتى متوجه ايشان شدهاست. با توجه به اين واقعيت كه نتيجه ناگزير اعطاى
اين جايزه به هر شخصيتى طرح وى بعنوان يك شخصيت فراملى است و اين وضعيت مىتواند امنيت
چنين چهرهاى را دچار مخاطره نمايد و با توجه به مفاد و حجم تبليغاتى كه از طريق رسانههاى
مختلف متوجه سركار خانم شيرين عبادى شدهاست، كانون مدافعان حقوقبشر ضمن ابراز نگرانى
از اين تبليغات و تأكيد بر اين امر كه اين تهديدها مورد تأييد مقامات رسمى كشور نيز
قرار ندارد، توجه جنابعالى را به اين امر معطوف نموده و تقاضا دارد، مساعى خود را جهت
توقف اين تبليغات و در عين حال تأمين امنيت ايشان به كار گيريد.
نامه را هيأت مؤسس كانون مدافعان حقوقبشر شامل
سيد محمد على دادخواه، سيدمحمد سيفزاده، عبدالفتاح سلطانى و محمد شريف، امضاء كردهاند.
